منچستر سیتی چگونه طی ۹ سال ۱.۳۸۸ میلیارد پوند برای خرید بازیکن هزینه کرد؟
کریس ورداسپون/نیویورک تایمز
از عجایب فوتبال این است که کارلوس توز، با وجود درخشش به‌عنوان مهاجم، شاید بیش از هر چیز به خاطر حضورش روی یک بیلبورد تبلیغاتی در یادها مانده باشد.
این توز بود که در ژوئیه ۲۰۰۹، به مدت دو هفته، تصویر شابلونی‌اش روی پس‌زمینه‌ای آبی‌آسمانی، روی بیلبوردی نقش بست که با حروف درشت روی آن نوشته شده بود: «به منچستر خوش آمدید.»
اگر جذب روبینیو، مهاجم برزیلی، یک سال قبل از آن، ثروت تازه منچسترسیتی را به رخ کشیده بود، انتقال توز نشان می‌داد که این باشگاه تا چه اندازه برای رسیدن به اهدافش جدی است.
توز در دو سال حضور قرضی‌اش در بخش قرمزرنگ منچستر، روزهای موفقی را پشت سر گذاشته بود. او با منچستریونایتد قهرمان لیگ قهرمانان اروپا شد و ۱۲ ماه بعد نیز بار دیگر به فینال این رقابت‌ها رسید. دو قهرمانی لیگ برتر، یک قهرمانی جام باشگاه‌های جهان و یک قهرمانی جام اتحادیه انگلیس هم از دیگر دستاوردهای او با یونایتد بود. اما پس از آن، توز به منچسترسیتی پیوست.
آن بیلبورد که روبه‌روی منچستر آرنا در مرکز شهر نصب شده بود، خشم سرمربی پیشین توز در یونایتد، سر الکس فرگوسن، را برانگیخت. فرگوسن در جریان تور پیش‌فصل یونایتد به روزنامه‌های انگلیسی گفت این اقدام «احمقانه و متکبرانه» است و آن را کار «باشگاهی کوچک با ذهنیتی کوچک» توصیف کرد. این بیلبورد نشان می‌داد که سیتی به رقیبی جدی برای همسایه‌اش تبدیل شده است؛ هرچند در آن زمان کسی نمی‌دانست که این اتفاق آغاز دوره‌ای بوده که حالا می‌دانیم در آن، سیتی برای ورود به جمع نخبگان فوتبال قوانین را زیر پا می‌گذاشت.
خرید روبینیو رکورد نقل‌وانتقالات بریتانیا را شکسته بود و بعدها مشخص شد که انتقال توز نیز رکورد تازه‌ای به ثبت رسانده است. دو ماه پس از نصب بیلبورد، روزنامه بریتانیایی تایمز در گزارشی مبلغ انتقال توز را ۴۳.۵ میلیون پوند اعلام کرد که می‌توانست با احتساب پاداش‌ها ۳.۵ میلیون پوند دیگر نیز افزایش پیدا کند. این رقم به‌مراتب بیشتر از مبلغ ۲۵.۵ میلیون پوندی بود که هنگام نهایی شدن انتقال، به‌طور گسترده در رسانه‌ها منتشر شده بود.
نه سال بعد، مجله آلمانی اشپیگل عملاً گزارش تایمز را تأیید کرد. این مجله با استناد به اسناد افشاشده نشان داد که منچسترسیتی مبلغ ۴۷.۵ میلیون یورو، معادل ۴۱ میلیون پوند یا ۷۰ میلیون دلار در سال ۲۰۰۹، به شرکت «هارلم اسپرینگز کورپوریت» پرداخت کرده بود؛ شرکتی ثبت‌شده در جزایر ویرجین بریتانیا که حق ثبت قرارداد توز را در اختیار داشت. علاوه بر این مبلغ، امکان پرداخت ۳.۷۵ میلیون یورو دیگر در قالب پاداش نیز وجود داشت.
توز در نخستین فصل تزریق پول اضافی از سوی گروه یونایتد ابوظبی به باشگاه به سیتی پیوست؛ پول‌هایی که بنا بر یافته‌های کمیسیون، در قالب درآمدهای اسپانسری پنهان می‌شدند و توانایی باشگاه برای هزینه‌کردهای هنگفت، از جمله خرید بازیکن، را افزایش می‌دادند. انتقال او بخشی از هزینه خالص ۱۲۸ میلیون پوندی سیتی در بازار نقل‌وانتقالات بود؛ آن هم در فصلی که مجموع هزینه خالص سایر تیم‌های لیگ برتر انگلیس روی‌هم‌رفته تنها ۱۴۵ میلیون پوند بود.
در آن فصل، فقط ۲۲.۵ میلیون پوند از مبالغ اسپانسری سیتی به گروه یونایتد ابوظبی مربوط می‌شد. یکی از جنبه‌های قابل‌توجه تخلفات سیتی این بود که باشگاه حتی پیش از این نیز از پشتوانه مالی عظیمی برخوردار بود؛ چراکه تا چند سال پس از تصاحب باشگاه توسط گروه ابوظبی، قوانین محدودکننده مالی در فوتبال وجود نداشت. سیتی در همان فصلی که توز را به خدمت گرفت، ۲۹۵ میلیون پوند از مالک خود دریافت کرد. تا سال ۲۰۱۰ نیز این باشگاه گران‌ترین ترکیب بازیکنان را در فوتبال انگلیس در اختیار داشت.
پیش از فصل ۱۲-۲۰۱۱، زمانی که قوانین بازی جوانمردانه مالی یوفا اجرایی شد، سیتی ۶۲۶ میلیون پوند پول نقد از مالکانش دریافت کرده بود؛ این اتفاق یک سال پیش از جدایی توز از باشگاه رخ داد. تا پایان فصل ۱۵-۲۰۱۴، پس از آنکه تزریق سرمایه از سوی سهام‌داران تا حد زیادی متوقف شد، مجموع منابع مالی دریافتی سیتی از سهام‌دارانش از زمان تصاحب باشگاه در سال ۲۰۰۸ به ۱.۲۲۹ میلیارد پوند رسید. این مبالغ در آن زمان گزارش شده بودند و در چارچوب قوانین فوتبال قرار داشتند.
اگر ۹۲۱.۴ میلیون پوند منابع مالی گزارش‌نشده یا نادرست‌گزارش‌شده را به این رقم اضافه کنیم، به‌علاوه مقداری سرمایه دیگر که در فصل ۱۸-۲۰۱۷ تزریق شد، مشخص می‌شود که سیتی در نخستین دهه پس از تصاحب باشگاه، در مجموع ۲.۲۰۹ میلیارد پوند از مالکانش منابع مالی دریافت کرده بود.
این رقم خیره‌کننده است؛ حدود شش برابر بیشتر از ۳۶۷ میلیون پوندی که چلسی، باشگاه بعدی این فهرست، دریافت کرده بود. ممکن است برخی بگویند سیتی برای رسیدن به سطح قدرت‌های بزرگ فوتبال ناچار به چنین هزینه‌هایی بود، اما واقعیت این است که این منابع مالی به آن‌ها اجازه داد بسیار بیشتر از هر باشگاه دیگری هزینه کنند.
در ۹ سالی که اتهامات مطرح‌شده علیه منچسترسیتی به آن مربوط می‌شود، این باشگاه ۱.۳۸۸ میلیارد پوند برای خرید بازیکنان جدید هزینه کرد و هزینه خالص نقل‌وانتقالاتش به ۱.۰۶۱ میلیارد پوند رسید. در همین بازه زمانی، در فوتبال جهان فقط چلسی و منچستریونایتد نیز بیش از یک میلیارد پوند برای جذب بازیکنان جدید هزینه کردند؛ البته منظور مجموع هزینه‌هاست، نه هزینه خالص. با این حال، هزینه‌های ورودی هر دو باشگاه حدود ۳۰۰ میلیون پوند کمتر از سیتی بود.
سیتی برای نزدیک شدن به باشگاه‌های پیشرو، به سراغ تیم‌هایی رفت که خودشان در مسیر پیشرفت بودند. آن‌ها گرت بری، جیمز میلنر و جولئون لسکات را از استون ویلا و اورتون جذب کردند و سپس توجهشان را به شمال لندن معطوف کردند. سیتی پنج بازیکن از آرسنال خرید: امانوئل آدبایور، کولو توره، سمیر نصری، گائل کلیشی و باکاری سانیا. آرسنال در آن زمان باید اقساط بدهی‌های مربوط به ورزشگاه امارات را پرداخت می‌کرد و نمی‌توانست با مبالغ پیشنهادی سیتی رقابت کند. هزینه خالص نقل‌وانتقالات آرسنال در این دوره، سه‌ونیم برابر کمتر از سیتی بود.
تمام این باشگاه‌ها از فروش بازیکنانشان درآمد کسب کردند و احتمالاً مبالغ دریافتی‌شان حتی بیشتر از رقمی بود که در صورت فروش این بازیکنان به تیم‌های دیگر به دست می‌آوردند. اما جایگزین کردن بازیکنان جداشده همیشه دشوار است و سیتی تنها به لطف ثروتی که در اختیارش قرار گرفته بود، می‌توانست تا این اندازه از رقبایش بازیکن جذب کند. اگر سیتی به قوانین پایبند می‌ماند، چه تعداد از بازیکنان این باشگاه‌ها و تیم‌های دیگر را باز هم می‌توانست به خدمت بگیرد؟
سیتی در بخش عمده دوره‌ای که اتهامات اصلی به آن مربوط می‌شود، اغلب گران‌ترین ترکیب بازیکنان را در فوتبال انگلیس در اختیار داشت.
بر اساس داده‌های ترانسفرمارکت، سیتی در ۹ فصلی که درآمدهای تجاری باشگاه به‌صورت نادرست گزارش می‌شد و بخشی از هزینه‌ها در حساب‌ها ثبت نمی‌شد، در هفت مورد از ۱۸ پنجره نقل‌وانتقالات لیگ برتر، گران‌ترین خرید را انجام داد. در سه تابستان پیاپی از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱، این باشگاه کارلوس توز، یحیی توره و سرخیو آگوئرو را جذب کرد که هر سه در زمان انتقالشان گران‌ترین خرید آن پنجره بودند.
اگر به‌جای گران‌ترین خرید هر پنجره، ۱۰ انتقال گران‌قیمت هر یک از این ۱۸ پنجره را بررسی کنیم، از مجموع ۱۸۰ انتقال، ۳۴ مورد به منچسترسیتی تعلق دارد. چلسی با ۲۲ انتقال در رتبه بعدی قرار می‌گیرد. در پنجره‌هایی که توز و توره به سیتی پیوستند، این باشگاه شش مورد از ۱۰ انتقال گران‌قیمت تابستان فوتبال انگلیس را به خود اختصاص داد. این رقم در سال ۲۰۱۳ به چهار مورد رسید و در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۷ نیز سه انتقال در هر تابستان در اختیار سیتی بود.
هزینه‌های سیتی در مجموع بسیار بالا بود، اما بررسی تک‌تک انتقال‌ها نشان می‌دهد این باشگاه تا چه اندازه توانست به‌طور پیوسته تعدادی از بهترین بازیکنان جهان را جذب کند.
در فصل ۱۶-۲۰۱۵، زمانی که در صورت‌های مالی سیتی هیچ دریافتی‌ای از مالک باشگاه ثبت نشده بود، کمیسیون رسیدگی‌کننده اعلام کرد که ۱۲۰.۲ میلیون پوند از پول گروه یونایتد ابوظبی در قالب درآمد اسپانسری پنهان‌شده وارد باشگاه شده است. در همان فصل، سیتی در مجموع ۹۹.۵ میلیون پوند برای کوین دی‌بروینه و رحیم استرلینگ هزینه کرد؛ دو بازیکنی که گران‌ترین خریدهای فوتبال جهان در آن فصل بودند. هر دو نیز در موفقیت‌های ورزشی سال‌های بعد سیتی نقش مهمی ایفا کردند.
در سال ۲۰۱۶، منچستریونایتد با پرداخت مبلغی رکوردشکن در بریتانیا، پل پوگبا را از یوونتوس به اولدترافورد بازگرداند. اما در سایه آن انتقال پرسر‌وصدا، سیتی نیز جان استونز و لروی سانه را جذب کرد؛ به‌ترتیب دومین و سومین خرید گران‌قیمت همان پنجره نقل‌وانتقالات.
در سال ۲۰۱۷، زمانی که یونایتد روملو لوکاکو را خرید و چلسی برای جذب آلوارو موراتا تلاش می‌کرد، سیتی بنجامین مندی را به خدمت گرفت که سومین انتقال گران‌قیمت تابستان فوتبال انگلیس بود. کایل واکر با پنجمین رقم بالا و برناردو سیلوا با ششمین رقم نیز به این تیم پیوستند.
این پنج بازیکن در مجموع طی دو فصل ۲۳۲ میلیون پوند هزینه روی دست سیتی گذاشتند، در حالی که در دفاتر مالی باشگاه فقط ۵۸ میلیون پوند سرمایه‌گذاری سهام‌داران ثبت شده بود. اما بر اساس حکم کمیسیون مستقل، رقم واقعی پول دریافتی از گروه یونایتد ابوظبی ۳۲۲ میلیون پوند بود؛ ثروتی که در پوشش درآمدهای اسپانسری شرکت‌های ثالث پنهان شده بود و امکان جذب گسترده بازیکنان در سطح جهانی را برای سیتی فراهم می‌کرد.
در اختیار داشتن چنین منابع مالی عظیمی، برای سیتی حاشیه امنی ایجاد می‌کرد تا بتواند خریدهای ناموفق را نیز تحمل کند. برای مثال، این باشگاه در تابستان ۲۰۰۹، مبلغ ۴۳ میلیون پوند برای امانوئل آدبایور و روکه سانتا کروز هزینه کرد. این دو مهاجم در مجموع تنها ۲۳ گل با پیراهن سیتی به ثمر رساندند؛ با وجود آنکه هزینه خریدشان از مجموع هزینه نقل‌وانتقالات تمام بازیکنان جدید هر یک از دیگر باشگاه‌های لیگ برتر در آن فصل بیشتر بود.
استوان یووتیچ، آلوارو نگردو، الیاکیم مانگالا و ویلفرد بونی نیز طی یک دوره ۱۷ماهه با مجموع هزینه‌ای بیش از ۱۰۰ میلیون پوند به سیتی پیوستند. هیچ‌کدام نتوانستند میراث ماندگاری در این باشگاه به جا بگذارند.
شش ماه پس از جذب بونی، دی‌بروینه و استرلینگ به سیتی پیوستند؛ دو خرید بزرگ این باشگاه در فصل ۱۶-۲۰۱۵، فصلی که سیتی با ۱۷۵ میلیون پوند هزینه ناخالص و ۱۴۸ میلیون پوند هزینه خالص نقل‌وانتقالات، در هر دو شاخص رکورددار فوتبال جهان بود.
مزایای تزریق گسترده پول به سیتی در آن سال‌ها همچنان ادامه دارد.
سیتی در سال ۲۰۲۱، جک گریلیش را با پرداخت ۱۰۰ میلیون پوند جذب کرد و دو فصل عملکرد خوبی از او گرفت؛ اما پپ گواردیولا در ادامه نقش او را به بازیکنی مکمل و کم‌استفاده در ترکیب محدود کرد. تا زمان پایان قرارداد شش‌ساله گریلیش در تابستان آینده، او دو فصل از این قرارداد را به‌صورت قرضی در اورتون سپری کرده است. کمتر باشگاهی از چنین پشتوانه مالی قدرتمندی برخوردار بوده که بتواند بیش از ۱۰۰ میلیون پوند، به‌علاوه دستمزد بازیکن، هزینه کند و سپس، بدون آنکه بازدهی مورد انتظار را از او بگیرد، ضرر این خرید را بپذیرد و همچنان به خرج کردن ادامه دهد.
کالوین فیلیپس پیش از آنکه سیتی چهار سال پیش او را با ۴۲ میلیون پوند از لیدز یونایتد جذب کند، یکی از بهترین بازیکنان لیدز بود. با این حال، مجموع دقایق حضور او در لیگ با پیراهن سیتی حتی به اندازه چهار بازی کامل هم نبوده است.
سیتی در تابستان امسال نزدیک به ۵۰۰ میلیون پوند برای خرید بازیکنان هزینه کرد؛ رقمی که احتمالاً بیش از ۲۰۰ میلیون پوند آن هزینه خالص بود و مجموع هزینه خالص این باشگاه از زمان ورود گروه یونایتد ابوظبی را از مرز دو میلیارد پوند عبور داد.
البته سیتی بابت تخلفات مالی مربوط به دوره پس از فصل ۱۸-۲۰۱۷ محکوم نشده و این باشگاه به تصمیم کمیسیون مستقل نیز اعتراض کرده است. با این حال، آنچه در سال‌های گذشته رخ داده، مزایای بلندمدتی برای باشگاه به همراه داشته است؛ به‌ویژه درآمدهای هنگفت تلویزیونی که در نتیجه قهرمانی‌های پیاپی به دست آمده‌اند و به‌مرور قدرت مالی آن را بیشتر کرده‌اند.
در آخرین فصلی که کمیسیون تخلفاتی را برای آن احراز کرد، سیتی ۳۲۸ میلیون پوند برای جذب بازیکنان جدید در اختیار گواردیولا قرار داد؛ رکوردی برای هزینه یک فصل در فوتبال بریتانیا که تا پنج سال بعد و ورود بلوکو به چلسی شکسته نشد. سیتی بلافاصله پس از آن، با رکورد امتیازی جدید قهرمان لیگ برتر شد.
البته تمام ثروت تازه سیتی صرف خرید بازیکن و جذب مربی نشد. این باشگاه حدود ۱۱۰ میلیون پوند برای ساخت مجموعه تمرینی و آکادمی فوتبال سیتی هزینه کرد؛ مجموعه‌ای در سطح جهانی که در دسامبر ۲۰۱۴ افتتاح شد. همچنین ۴۷ میلیون پوند دیگر برای توسعه جایگاه جنوبی ورزشگاه و افزودن هفت هزار صندلی، پیش از فصل ۱۶-۲۰۱۵، هزینه شد.
هر دو سرمایه‌گذاری مزایای بلندمدتی داشته‌اند. درآمدهای روز مسابقه افزایش یافته‌اند، هرچند هنوز از درآمد رقبای بزرگ سیتی کمترند. مجموعه تمرینی پیشرفته باشگاه نیز به پرورش مستمر استعدادها کمک می‌کند؛ بازیکنانی که سیتی مرتباً آن‌ها را با مبالغ قابل‌توجه می‌فروشد و از این طریق، منابع بیشتری برای هزینه کردن در تیم اصلی به دست می‌آورد.
این هزینه‌ها برای زیرساخت‌ها، در هر صورت، مطابق قوانین فوتبال مجاز بودند؛ قوانینی که با خارج کردن هزینه‌های زیرساختی از محاسبات پایداری مالی، باشگاه‌ها را به چنین سرمایه‌گذاری‌هایی تشویق می‌کنند. سیتی با وجود ثروت فراوان، در بسیاری از موارد بازیکنان را نیز به‌خوبی جذب کرده و استعدادها را هم در داخل زمین و هم بیرون از آن شناسایی و پرورش داده است. این باشگاه شاید حتی در صورت رعایت کامل قوانین نیز موفق می‌شد.
اما در اینجا هم نمونه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد سیتی از ابتدا برتری بزرگی داشت. برخورداری از مالکانی با منابع مالی تقریباً نامحدود، رشد باشگاه را تضمین می‌کرد و به آن اجازه می‌داد هزینه‌های سنگینی برای پروژه‌هایی انجام دهد که بسیاری از باشگاه‌های دیگر، از جمله آرسنال و تاتنهام، برای تأمین مالی آن‌ها ناچار بودند راه‌های دیگری پیدا کنند.
و تمام این‌ها پیش از بررسی دستمزدهایی است که سیتی پرداخت می‌کرد؛دستمزدهای نجومی که پرونده رسوایی مالی این باشگاه را وارد مرحله پیچیده تری کرد.
کامنت‌ها