حکم سیتی و یک سؤال بزرگ؛ کلوپ می‌توانست چند جام بیشتر ببرد؟
جیمز پیرس/نیویورک تایمز:
برای یورگن کلوپ، ماجرا هیچ‌وقت فقط به افتخارات و جام‌ها خلاصه نمی‌شد.
مربی آلمانی زمانی که پس از هشت سال و نیم حضور در لیورپول، در ماه مه ۲۰۲۴ خسته و فرسوده از آنفیلد جدا شد، از دستاوردهایی که در این مدت به دست آورده بود، احساس رضایت می‌کرد.
آخرین ایستگاه مراسم خداحافظی احساسی او، سالن «ام‌اَند‌اِس بنک آرنا» در شهر لیورپول بود؛ جایی که ۱۰ هزار هوادار حاضر در سالن با تشویق‌های پرشورشان او را به گریه انداختند.
کلوپ در حالی که برای جمع‌وجور کردن افکارش روی صحنه نفس عمیقی می‌کشید، گفت: «فکر نمی‌کنم انسان برای دریافت این حجم از توجهی که طی چند هفته گذشته نصیب من شد، ساخته شده باشد. آماده نبودم این‌همه عشق دریافت کنم. تصمیم برای آمدن به لیورپول، در کنار ازدواج با اولا، بهترین تصمیم زندگی‌ام بود.
اگر جدا شدن آسان بود، آن وقت درباره سال‌هایی که در کنار هم داشتیم چه معنایی داشت؟ ترک کردن واقعاً سخت است و باید هم همین‌طور باشد. بیایید برای تمام شدن این دوره ناراحت نباشیم؛ خوشحال باشیم که اصلاً چنین دوره‌ای را تجربه کردیم.»
وقتی جان بیشاپ، کمدین و مجری مراسم، بحث را به رقیب اصلی یعنی منچسترسیتی کشاند، کلوپ با نگاهی فلسفی درباره دو رقابت قهرمانی لیگ برتر صحبت کرد که در هر دو، لیورپول تنها با یک امتیاز کمتر از سیتی فصل را به پایان رساند؛ در فصل‌های ۱۹-۲۰۱۸ و ۲۲-۲۰۲۱.
او یادآوری کرد: «شاید بازی‌ای را که مقابل منچسترسیتی داشتیم به خاطر بیاورید؛ همان مسابقه‌ای که توپ تقریباً به‌طور کامل از خط رد شده بود، اما جان استونز آن را بیرون کشید (در شکست ۲-۱ لیورپول در ورزشگاه اتحاد در ژانویه ۲۰۱۹).
بعد سیتی در برنلی پیروز شد؛ در آن بازی هم توپ تقریباً به همان اندازه از خط رد شده بود. دیگر از این بدشانس‌تر می‌شود؟ این فقط یک واقعیت است. این‌طور نیست که شب‌ها از خواب بیدار شوم و بگویم: «وای خدای من، ۱۱ اینچ!» (در واقع استونز در آن صحنه تنها ۱۱ میلی‌متر با رد شدن کامل توپ از خط فاصله داشت.)
بعد هم هند رُدری مقابل اورتون بود (فوریه ۲۰۲۲، زمانی که برای خطای هند او پنالتی اعلام نشد). واقعاً دیگر چه می‌شود گفت؟ با این حال، من هنوز آدم خوشحالی هستم.
اگر امشب اینجا می‌آمدم و خداحافظی می‌کردم، آیا اگر سه بار قهرمان لیگ شده بودید، حال‌وهوایتان با الان فرق می‌کرد؟ روابطی که با هم ساختیم، مستقل از جام‌هاست. همه‌چیز بر پایه اعتماد، کنار هم بودن و اتفاقاتی بود که با هم از سر گذراندیم.»
کلوپ بیراه نمی‌گفت. جایگاه او در تاریخ پرافتخار آنفیلد صرفاً به مجموعه جام‌هایی که به دست آورد، از جمله لیگ قهرمانان، لیگ برتر، سوپرجام اروپا، جام جهانی باشگاه‌ها، جام حذفی و دو جام اتحادیه، وابسته نیست. بخش مهم‌تر ماجرا به مسیری مربوط می‌شود که او برای لیورپول ساخت و اینکه چگونه با فوتبال هجومی و پرهیجان و شخصیت کاریزماتیکش، هواداران را با خود همراه کرد.
با این حال، پس از آنکه کمیسیون مستقل لیگ برتر منچسترسیتی را در تقریباً تمامی اتهامات مربوط به نقض قوانین مالی لیگ مقصر شناخت، حالا باید میراث کلوپ را از زاویه‌ای گسترده‌تر دوباره بررسی کرد.
رقابت لیورپولِ کلوپ و منچسترسیتیِ پپ گواردیولا، شاید بزرگ‌ترین رقابت تماشایی دوران لیگ برتر بوده باشد. این رقابت برخلاف دشمنی‌های مدیریتی، برای مثال میان الکس فرگوسن و آرسن ونگر، با خصومت شخصی روی نیمکت‌ها همراه نبود و احترام متقابل میان دو مربی کاملاً مشهود بود.
اما از نظر نبردهای تاکتیکی و کیفیت فوق‌العاده مسابقاتی که کلوپ و گواردیولا به‌طور مداوم ارائه می‌کردند، این رقابت رقیبی نداشت. هر دو مربی یکی از بهترین تیم‌های تاریخ فوتبال انگلیس را ساختند و یکدیگر را وادار کردند که دائماً سطح خود را بالاتر ببرند.
کلوپ هیچ‌وقت از اشاره به برتری قابل‌توجه سیتی در میزان سرمایه‌گذاری روی ترکیب تیم ابایی نداشت، اما با توجه به فضای قبیله‌ای فوتبال، خارج از هواداران لیورپول چندان کسی با او همدردی نمی‌کرد.
پاسخ رایج این بود که لیورپول هم تیمی بی‌پول نیست؛ به‌خصوص اینکه کلوپ در مقطعی گران‌ترین مدافع و دروازه‌بان تاریخ فوتبال جهان را در اختیار داشت. لیورپول در ژانویه ۲۰۱۸، ویرژیل فن‌دایک را با ۷۵ میلیون پوند از ساوتهمپتون خرید و تنها شش ماه بعد، آلیسون را با ۶۵ میلیون پوند از رم به خدمت گرفت.
اما کمتر به این نکته اشاره می‌شد که امکان انجام این دو خرید سرنوشت‌ساز، تا حد زیادی به فروش ۱۴۲ میلیون پوندی فیلیپه کوتینیو به بارسلونا وابسته بود.
با این حال، هفته گذشته و پس از انتشار رأی نهایی لیگ برتر، ابعاد واقعی برتری سیتی در این رقابت روشن‌تر شد؛ رأیی که توضیح داد قراردادهای این باشگاه با شرکای تجاری چگونه به شکل مصنوعی درآمدهایش را افزایش داده و هزینه‌هایش را بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ بیش از ۹۰۰ میلیون پوند (۱.۱۹ میلیارد دلار) کاهش داده است.
ریچارد مسترز، مدیر اجرایی لیگ برتر، گفت این یافته‌ها نشان می‌دهد «این باشگاه چگونه برای نزدیک به یک دهه، به‌صورت سیستماتیک قوانین لیگ برتر را نقض کرده است».
منچسترسیتی که می‌گوید برای اثبات بی‌گناهی خود «مدارکی انکارناپذیر» در اختیار دارد، علیه این حکم درخواست تجدیدنظر کرده است. این باشگاه در بیانیه‌ای تأکید کرد که «در قبال اتهاماتی که لیگ برتر مطرح کرده، بی‌گناه است».
اگر تلاش منچسترسیتی برای لغو این حکم به نتیجه نرسد، فارغ از اینکه در نهایت جام‌های قهرمانی از این تیم پس گرفته شوند یا به تیم دیگری واگذار شوند، مجموعه افتخارات پپ گواردیولا در ورزشگاه اتحاد برای همیشه زیر سایه این پرونده باقی خواهد ماند.
اتهامات مطرح‌شده تنها تا سال ۲۰۱۸ را دربر می‌گیرد، اما درآمدهای اضافی و پولی که سیتی در آن دوره هزینه کرد، پایه‌های سلطه این تیم در سال‌های بعد را نیز بنا گذاشت.
ارقام منتشرشده از سوی کمیسیون نشان می‌دهد درآمد تجاری تقویت‌شده منچسترسیتی پس از ورود کلوپ به لیورپول افزایش پیدا کرد. درآمد تجاری سیتی در فصل ۱۵-۲۰۱۴، ۱۰۷.۲ میلیون پوند افزایش یافت؛ این رقم در فصل ۱۶-۲۰۱۵ به ۱۲۰.۲ میلیون پوند، در فصل ۱۷-۲۰۱۶ به ۱۲۹.۶ میلیون پوند و در فصل ۱۸-۲۰۱۷ به ۱۳۴.۷ میلیون پوند رسید.
سیتی بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ با سرمایه‌گذاری حدود ۱.۲ میلیارد پوند برای خرید بازیکن، روند رشدش را به‌سرعت شتاب داد و در مجموع حدود یک میلیارد پوند هزینه خالص داشت. در همین بازه، لیورپول حدود ۸۱۴ میلیون پوند برای خرید بازیکن هزینه کرد و رقم هزینه خالصش حدود ۳۳۷ میلیون پوند بود.
کلوپ در تمام دوران حضورش در آنفیلد مجبور بود حساب‌وکتاب مالی باشگاه را به شکلی مدیریت کند که برای سیتی بیگانه بود. تنها راه لیورپول برای موفقیت در آن دوران این بود که در تصمیم‌های بزرگ نقل‌وانتقالاتی تقریباً بدون اشتباه عمل کند و آنها تا حد زیادی همین کار را کردند. کلوپ به‌ندرت بازیکنی را خرید که از همان ابتدا ستاره‌ای کامل و آماده باشد؛ او استعدادها را پرورش می‌داد و بازیکنان را به سطحی می‌رساند که در جمع بهترین‌های جهان قرار بگیرند.
شاید تشبیهش به رفتن به یک دوئل با تفنگ بادی کمی اغراق‌آمیز باشد، اما چیزی که کلوپ در لیورپول ساخت، حالا حتی چشمگیرتر از گذشته به نظر می‌رسد.
امتیاز ۹۷ لیورپول در فصل ۱۹-۲۰۱۸ همچنان بالاترین امتیاز تاریخ فوتبال انگلیس برای تیمی است که فصل را در رتبه دوم به پایان رسانده است. کلوپ در ماه مه ۲۰۲۴ به صحنه‌ای اشاره کرد که جان استونز با بیرون کشیدن توپ از روی خط، نقشی تعیین‌کننده در پیروزی ۲-۱ و هیجان‌انگیز سیتی مقابل لیورپول در ژانویه ۲۰۱۹ داشت.
آن تنها شکست لیورپول در لیگ در آن فصل بود. فاصله آنها با قهرمانی چقدر کم بود؛ حتی قهرمانی بدون شکست و با رسیدن به مرز ۱۰۰ امتیاز.
به شکلی باورنکردنی، لیورپول کلوپ بین فوریه ۲۰۱۹ تا فوریه ۲۰۲۰، از ۱۱۴ امتیاز ممکن، ۱۱۰ امتیاز کسب کرد؛ آماری که معادل یک فصل کامل ۳۸ بازی است.
انتظار ۳۰ ساله لیورپول برای قهرمانی در فصل ۲۰-۲۰۱۹ با کسب ۹۹ امتیاز، یعنی ۱۸ امتیاز بیشتر از سیتی، به شکلی قاطع به پایان رسید. با این حال، محدودیت‌های دوران همه‌گیری کرونا باعث شد آنها نتوانند بسیاری از مراسم و جشن‌هایی را که شایسته چنین قهرمانی‌ای بود، برگزار کنند. کلوپ بعدها اعتراف کرد که این موضوع بزرگ‌ترین حسرتش بوده است.
او همان شب در سالن ام‌اَند‌اِس بنک آرنا به هواداران گفت: «قهرمان لیگ برتر شدن و بعد نتوانستن در رژه قهرمانی شرکت کرد… مسخره است. یک جورهایی با لیورپول و اینکه همیشه از دل سختی‌ها عبور می‌کند، جور درمی‌آید.»
لیورپول کلوپ در فصل ۲۲-۲۰۲۱ حتی تا آستانه کسب یک چهارگانه تاریخی هم پیش رفت. آنها پس از فتح هر دو جام داخلی، با وجود کسب ۹۲ امتیاز، قهرمانی لیگ را به سیتی واگذار کردند و سپس در فینال لیگ قهرمانان مقابل رئال مادرید به تیبو کورتوا برخورد کردند؛ دروازه‌بانی که با نمایشی درخشان مانع قهرمانی آنها شد.
با توجه به همین اختلاف‌های بسیار جزئی، تصور اینکه لیورپول در صورت پایبندی سیتی به قوانین، می‌توانست زیر نظر کلوپ جام‌های بسیار بیشتری کسب کند، چندان دشوار نیست.
تصور کنید فوتبال انگلیس در آن دوره بدون لیورپول کلوپ چقدر کسل‌کننده می‌شد؛ چراکه اگر فصل ۲۰-۲۰۱۹ را کنار بگذاریم، منچسترسیتی گواردیولا می‌توانست هفت قهرمانی پیاپی در لیگ برتر جشن بگیرد.
کلوپ که پیش‌تر به شوخی گفته بود اگر سیتی به تخلف محکوم شود و جام‌ها دوباره توزیع شوند، برای رژه قهرمانی با اتوبوس به لیورپول برمی‌گردد، هفته گذشته و در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره حکم سیتی، تمایلی نداشت به این آتش دامن بزند.
زمینه صحبت‌ها هم مهم بود؛ چراکه کلوپ پیش از دیدار آلمان مقابل صربستان، دغدغه‌های بزرگ‌تری داشت و در دو بازی نخستش به‌عنوان سرمربی تیم ملی آلمان هنوز موفق به کسب پیروزی نشده بود. او همچنین می‌دانست که با توجه به درخواست تجدیدنظر سیتی، این پرونده هنوز به پایان نرسیده است.
او به خبرنگاران گفت: «می‌دانم قبلاً چه گفته بودم؛ اینکه اگر روزی رژه‌ای برگزار شود، من هم آنجا خواهم بود. اما دیگر چنین حسی ندارم.»
«احترامی که برای پپ گواردیولا و فوتبالی که سیتی در دوران رقابت ما با یکدیگر بازی می‌کرد، دارم؛ برای نحوه بازی آنها در آن زمان و اینکه چطور فوتبال را در زمین به نمایش می‌گذاشتند، آن‌قدر زیاد است که نمی‌توانم الان درباره این موضوع چیزی بگویم. هیچ احساس خاصی نسبت به آن ندارم. این‌طور نیست که الان به چنین چیزی نیاز داشته باشم تا بتوانم بگویم: «من بیشتر از آنها قهرمان انگلیس شده‌ام.»»
البته بعید است هواداران حاضر در آنفیلد وقتی منچسترسیتی یکشنبه به این ورزشگاه برود، چنین خویشتن‌داری‌ای داشته باشند. احساس عمیق بی‌عدالتی در مرسی‌ساید همچنان وجود دارد و سکوهای کوپ خشم خود را نثار سیتی خواهند کرد.
چالش آندونی ایرائولا این است که کاری کند لیورپول از انرژی حاکم بر سکوها استفاده کند و اجازه ندهد سیتی ریتم بازی خود را پیدا کند.
این نخستین رویارویی دو تیم از مارس ۲۰۱۵ خواهد بود که نه کلوپ و نه گواردیولا روی نیمکت حضور ندارند. در آن مسابقه، فیلیپه کوتینیو گل پیروزی لیورپول برندن راجرز را مقابل منچسترسیتی مانوئل پیگرینی به ثمر رساند.
شخصیت‌های اصلی این رقابت عوض شده‌اند، اما تاریخ در تمام زوایای این مسابقه حضور دارد؛ تاریخی که پس از این حکم، نیاز به بازنویسی دارد.
برای سال‌ها، دوران سلطه گواردیولا باعث شد کلوپ در سایه قرار بگیرد. ماشین قدرتمند سیتی باعث شد کلوپ بیشتر به‌عنوان رقیبی شجاع اما بدشانس دیده شود که بارها با فاصله‌ای بسیار اندک از رسیدن به هدف بازماند.
اما هرچقدر هم گواردیولا را یک نابغه مربیگری بدانیم، حکم کمیسیون نشان می‌دهد باشگاه او در این رقابت قوانین یکسانی را رعایت نکرده است. همین موضوع باید باعث شود ارزش و بزرگی کاری که کلوپ در لیورپول انجام داد، بیش از گذشته مورد توجه قرار بگیرد.
کامنت‌ها