بحران سیتی و یک سؤال بزرگ؛آیا دستاوردهای پپ گواردیولا زیر سؤال می‌رود؟
جیمز هورنکاسل/اتلتیک:
«نحوه بازی ما واقعاً شرم‌آور بود.» این جمله‌ای بود که پپ گواردیولا به زبان آورد.
تیم بارسلونای او که در سال ۲۰۰۹ سه‌گانه را فتح کرد، به گفته خودش، «خیلی بهتر از حریف بود». به همین دلیل بود که «همه جام‌ها را بردیم».
نه به خاطر هیچ چیز دیگری. لحن گواردیولا کاملاً تدافعی بود. سال‌ها بعد، یک خبرنگار درباره پرونده موسوم به «نگریرا» از او سؤال کرده بود و همین موضوع باعث شد گواردیولا دوباره به آن دوران برگردد. دادگاهی در بارسلونا در حال بررسی پرداخت‌هایی است که بارسا بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۸ به خوسه ماریا نگریرا، نایب‌رئیس سابق کمیته داوران اسپانیا، انجام داده بود. تمام طرف‌های درگیر هرگونه تخلف را رد کرده‌اند و پرونده همچنان در جریان است.
گواردیولا هنگام پاسخ به سؤال خبرنگار، به او خیره شد و حتی تردید داشت که آیا آن خبرنگار آن‌قدر سن دارد که آن تیم را به یاد بیاورد یا نه. اگر بازی‌های آن تیم را دیده بود، می‌دانست که آنها شاید بهترین تیم تاریخ بودند. گواردیولا گفت: «اما تو خیلی جوانی. برایت ویدئو می‌فرستم تا آن تیم را ببینی.»
دفاع گواردیولا، فوتبال بود.
از نظر او، نبوغ ژاوی و آندرس اینیستا، بازی‌های تهاجمی دنی آلوز و ظهور لیونل مسی باید تمام تردیدها را از بین ببرد. می‌توان تصور کرد که گواردیولا درباره منچسترسیتی نیز همین دیدگاه را دارد: ما را با فوتبالی که بازی کردیم قضاوت کنید.
مگر سیتی در انگلیس تیم برتر دهه نبوده است؟ دهه‌ای که به نوعی متعلق به خود او بود. قهرمانی در سه جام. چهار قهرمانی متوالی. عبارت «نحوه بازی ما یک رسوایی بود» درباره سیتی هم صدق می‌کند. اما طبق بخش اصلی رأی کمیسیون مستقل، نحوه تأمین مالی این تیم بین فصل‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸-۲۰۱۷ نیز رسوایی‌آمیز بود.
اگر سرمایه‌گذاری پنهان‌شده مالکان سیتی را از حساب‌ها حذف کنیم و ارقام را با در نظر گرفتن نخستین فصل حضور گواردیولا تعدیل کنیم، درآمد سیتی باید ششمین درآمد برتر لیگ برتر می‌بود. آن هم بدون اینکه تأثیر سال‌ها سرمایه‌گذاری پنهان را در تبدیل سیتی به باشگاهی با دسترسی دائمی به درآمدهای لیگ قهرمانان در نظر بگیریم.
این تزریق‌های پنهان سرمایه همچنین ما را از پاسخ به سؤالی محروم کرد که بسیاری از ما از دوران حضور گواردیولا در بارسلونا و بایرن مونیخ در ذهن داشتیم: اگر او در باشگاهی خارج از جمع نخبگان تثبیت‌شده و ثروتمندان تازه‌وارد مربیگری می‌کرد، چه عملکردی داشت؟
به جای اینکه گواردیولا وارد یکی از ثروتمندترین باشگاه‌های جهان شود؛ باشگاهی که به‌طور مشهور چنین دیدگاهی داشت که «معلوم است که می‌توانیم هر کاری که بخواهیم انجام دهیم»، او باید در شرایطی مشابه تاتنهامِ مائوریسیو پوچتینو کار می‌کرد؛ تیمی که با همان محدودیت‌های مالی مواجه بود. پوچتینو، گفته است که تاتنهام در آن دوران لیگ برتر «دوره‌ای از فریب را پشت سر گذاشت».
اگر شرایط مالی سیتی واقعاً با تاتنهام قابل مقایسه بود، یک سؤال دیگر هم مطرح می‌شود: آیا واقعاً باور داریم که گواردیولا در آن شرایط به سیتی می‌آمد؟
سیتی مدت کوتاهی پس از خرید باشگاه توسط گروه ابوظبی یونایتد در سال ۲۰۰۸، نگران ثبت یک رکورد منفی در زیان مالی لیگ برتر بود. برای دست‌کم پنج فصل بعد نیز زیان‌های سنگین دیگری پیش‌بینی می‌شد. بدون آن سیستم تأمین مالی پنهان، بعید بود سیتی حتی بتواند پایه‌های لازم، چه در داخل و چه خارج از زمین، را برای حضور گواردیولا در سال ۲۰۱۶ بنا کند.
آیا فران سوریانو، مدیرعامل باشگاه، و تیکسی بگیریستاین، مدیر ورزشی سابق، حاضر می‌شدند بارسلونا را ترک کنند و به منچسترسیتی بیایند؟ آیا آنها می‌توانستند باشگاه را دقیقاً مطابق نیازهای گواردیولا بسازند؟
رئیس باشگاه خلدون المبارک، گواردیولا، مدیرعامل فران سوریانو و مدیر فوتبال تیکسی بگیریستاین.
استخدام خود گواردیولا، تیمی که از مربی قبلی تحویل گرفت و تیمی که بعداً ساخت، بدون دور زدن قوانین لیگ برتر و الزامات یوفا درباره تراز مالی امکان‌پذیر نبود. سیتی در حال بازی با فوتبال فانتزی بود. در سوی دیگر، تیم‌هایی مثل تاتنهام همچنان در دنیای واقعی زندگی می‌کردند و در نخستین تابستان حضور گواردیولا در انگلیس، بازیکنانی مانند وینسنت یانسن، موسا سیسوکو، ویکتور وان‌یاما و ژرژ-کوین انکودو را به خدمت گرفتند.
اگر گواردیولا در سیتی بسیار بیشتر از تمام تیم‌های قبلی‌اش ماند، بدون شک یکی از دلایلش این بود که این باشگاه دقیقاً متناسب با نیازهای او ساخته شده بود. البته او دستمزد بسیار بالایی نیز دریافت می‌کرد.
گواردیولا در زمستان ۲۰۲۴ به شبکه اسکای گفت: «نمی‌توانید تصور کنید چقدر دستمزد می‌گیرم.» منظور او این بود که در جریان یک دوره شش بازی بدون پیروزی، احساس فشار نمی‌کرد.
سال‌هاست درباره میزان دستمزد او سؤال‌هایی مطرح شده است.
وقتی سیتی در فینال جام حذفی ۲۰۱۹، واتفورد را ۶-۰ شکست داد، از گواردیولا پرسیده شد که آیا قرارداد او مشابه قرارداد یکی از مربیان پیشین باشگاه، روبرتو مانچینی، است یا نه.
در میان مجموعه اسنادی که توسط هکر و افشاگر معروف، روی پینتو، منتشر شد، نسخه‌ای از نخستین قرارداد مانچینی با سیتی وجود داشت. در این قرارداد، توافقی مشاوره‌ای با باشگاهی در ابوظبی به نام الجزیره نیز دیده می‌شد که بر اساس آن، شرکت متعلق به مانچینی در طول مدت قراردادش با سیتی، در ازای خدمات مربیگری که حداقل چهار روز در سال ارائه می‌کرد، ۱.۷۵ میلیون پوند دریافت می‌کرد.
آیا گواردیولا نیز توافق مشابهی داشت؟
گواردیولا در پاسخ به آن سؤال با ناراحتی گفت: «می‌دانید دقیقاً چه سؤالی از من می‌پرسید؟ می‌دانید دارید از من می‌پرسید که آیا امروز بابت یک موضوع دیگر پول دریافت می‌کنم؟ واقعاً فکر می‌کنید شایسته است چنین سؤالی از من بپرسید؟ من نمی‌دانم برای روبرتو چه اتفاقی افتاده. روزی که سه‌گانه داخلی را بردم… اینکه برای موقعیت‌های دیگری پول بگیرم؟ پوف… خدای من.»
از یک طرف، یک‌طرفه بودن شکست واتفورد مقابل سیتی، اعتبار بزرگی برای گواردیولا و بازیکنانش بود. اما از طرف دیگر، نمونه‌ای افراطی از این بود که هزینه‌کرد مصنوعاً متورم‌شده سیتی، یکی از بزرگ‌ترین و پراهمیت‌ترین رویدادهای فوتبال انگلیس را تا چه حد از حالت رقابتی خارج کرده بود.
گواردیولا از خود سؤال و زمان مطرح شدن آن عصبانی بود، اما با نگاهی به گذشته، شاید باید از خود منچسترسیتی نیز ناراحت می‌شد.
گواردیولا در گذشته گفته بود: «اگر به من دروغ بگویید، روز بعد دیگر اینجا نخواهم بود.»
گواردیولا دیگر در سیتی نیست، اما دلیلش این نیست که موضعی اعتراضی گرفته باشد. باور او به بی‌گناهی باشگاه ظاهراً در تضاد با بخش بسیار صریح و سنگین رأی کمیسیون مستقل قرار دارد؛ کمیسیونی که سیتی را در تقریباً تمام اتهامات مطرح‌شده مقصر تشخیص داده است.
گزارش کمیسیون همچنین به‌شدت باشگاه را تحت فشار قرار داده و اعلام کرده است که «شواهد ارائه‌شده از سوی شماری از شاهدان مهم و مطلع که از طرف باشگاه برای ادای شهادت فراخوانده شده بودند، در چندین مورد کلیدی نادرست بوده» و برخی از این شاهدان در جلسه رسیدگی، مطالبی را بیان کرده‌اند که خودشان می‌دانستند حقیقت ندارد و بنابراین رفتاری ناصادقانه داشته‌اند.
سیتی به این رأی اعتراض کرده و در حال پیگیری فرایند تجدیدنظر است. باشگاه گزارش کمیسیون مستقل را «غیرقابل اتکا» خوانده و معتقد است این گزارش حاوی «اشتباهات اساسی و آشکار در زمینه قانون، اصول و واقعیت» است. با این حال، ابعاد پرونده و اشاره گزارش به قراردادهای «صوری» باعث شده این موضوع همچنان جای تأمل داشته باشد.
گواردیولا در گذشته گفته بود: «فقط در صورتی که ما بی‌گناه نباشیم، تصمیم قاضی لیگ برتر را می‌پذیریم. اما اگر در شرایطی مشابه پرونده یوفا ــ زمانی که پرونده به دادگاه داوری ورزش (CAS) رفت ــ بی‌گناه باشیم، چه کسی خسارت ما را جبران می‌کند؟»
برای حفظ میراث خودش در منچسترسیتی، گواردیولا امیدوار است این پرونده نیز مانند پرونده یوفا به نفع باشگاه تمام شود.
اشتباه نکنید؛ نبوغ گواردیولا محل تردید نیست. اما قهرمانی‌هایی که در دوران مالکیت ابوظبی به دست آمدند، حالا با سؤال‌هایی جدی روبه‌رو هستند و همین مسئله یک تضاد احساسی در تجربه شخصی خود گواردیولا ایجاد می‌کند.
گواردیولا برای رسیدن به آن قهرمانی‌ها کمتر از دیگران تلاش نکرد. او برای آنها زحمت کشید و آنها را به دست آورد. در مستند جدید All or Nothing می‌توان دید که او چه فداکاری‌هایی برای سیتی انجام داده است.
فشار روانی این کار نیز کاملاً مشهود است. این فشار پس از شکست ۲-۰ مقابل بایر لورکوزن در سال ۲۰۲۴، در جلسه‌ای که با بازیکنانش داشت، به‌وضوح نمایان شد.
چرا دارم این کار را انجام می‌دهم؟ صبح‌های زود، شب‌های دیرهنگام و استرس. این فشار حتی باعث می‌شود پیراهنش از عرق خیس شود. او نگران نتایج، انتخاب ترکیب و رقابت است. آیا همه اینها ارزشش را دارد؟
گواردیولا به بازیکنانش گفت: «وقتی به شما می‌گویم “سلام”، شما هم به من “سلام” بگویید. وقتی می‌گویم “سلام” و بغلتان می‌کنم، شما هم من را بغل کنید! چون من برای شما کار می‌کنم، زندگی‌ام را برای شما گذاشته‌ام، طلاقم، دوری از خانواده‌ام و همه چیزم را برای تک‌تک شما گذاشته‌ام؛ و در مقابل چه چیزی به من می‌دهید؟»
صدایش می‌لرزید و سپس آرام شد: «من واقعاً خسته‌ام. کاملاً فرسوده‌ام. دیگر انرژی ندارم. می‌خواهم کنار بکشم. خسته‌ام، دوستان من. واقعاً خسته‌ام. احساس تنهایی می‌کنم. وقتی این‌طور بازی می‌کنید… احساس تنهایی می‌کنم. من به رسانه‌ها می‌روم تا از شما دفاع کنم.»
روز چهارشنبه، گواردیولا بار دیگر در شبکه‌های اجتماعی از تیمش دفاع کرد. اما این بار منظورش کسانی بودند که در سطوح مدیریتی باشگاه قرار دارند.
او که در طول دوران حضورش در سیتی بارها به دلیل تصمیمات تاکتیکی‌اش مورد انتقاد قرار گرفته، این بار در پیامی که منتشر کرد، بیشتر از آنکه با ذهنش حرف بزند، از دلش سخن گفت:
«می‌خواهم تک‌تک هواداران منچسترسیتی بدانند که من اینجا هستم؛ بیشتر از همیشه. من همیشه پشت باشگاهم، مالکم، رئیس باشگاه، فران، بازیکنان، اعضای کادر، انزو و شما، هواداران منحصربه‌فردمان، بوده‌ام و خواهم بود. بگذارید کاملاً روشن بگویم: ما با هم از این شرایط عبور خواهیم کرد.»
با توجه به اینکه ساختار امروزی باشگاه تا حد زیادی با تصویر و ایده‌های گواردیولا شکل گرفته است، او نمی‌تواند خود را از آن جدا کند.
گواردیولا از فران سوریانو، هموطن کاتالان خود که مانند او سابقه حضور در بارسلونا دارد، حمایت می‌کند. او همچنین فراتر از نقش سفیر، با ساختار گروه فوتبال سیتی (CFG) پیوند دارد. برای مثال، برادرش پِرِه گواردیولا همچنان رئیس هیئت‌مدیره یکی از باشگاه‌های تحت مالکیت CFG، یعنی ژیرونا، است.
از یک منظر، می‌توان فهمید چرا گواردیولا چنین موضعی گرفته است.
او باید باور داشته باشد؛ چون در غیر این صورت چه گزینه دیگری دارد؟ اینکه تمام این سال‌ها بیهوده بوده است؟
گواردیولا پس از همان شکست مقابل لورکوزن به بازیکنانش گفته بود: «احساس می‌کنم واقعاً احمقم.»
باهوش‌ترین مربی جهان.
«واقعاً احمقم.»
برای خود گواردیولا، می‌توان امیدوار بود که مدیران سیتی در صورت تأیید نشدن اعتراض باشگاه در فرایند تجدیدنظر، بار دیگر او را به چنین احساسی دچار نکنند.
کامنت‌ها