چرا سلطه لیگ برتر بر لیگ قهرمانان هرگز محقق نشد؟
ریچارد جولی/ایندپندنت:
وقتی منچسترسیتی سرانجام اروپا را فتح کرد، عملاً در اروپا نبود؛ البته منظور از این تعبیر، موقعیت جغرافیایی محل برگزاری فینال بود. حالا اما به دلیلی کاملاً متفاوت، ممکن است فصل آینده اصلاً در این رقابتها حضور نداشته باشد.
قهرمانی دیرهنگام سیتی در لیگ قهرمانان اروپا در سال ۲۰۲۳ در ورزشگاه آتاتورک استانبول به دست آمد؛ ورزشگاهی که فاصله چندانی با قاره آسیا ندارد. سیتی اکنون شانزدهمین فصل پیاپی حضورش در لیگ قهرمانان را تجربه می‌کند، اما به‌دلیل مجازات‌های احتمالی پس از متهم شناخته شدن این باشگاه به بیش از صد مورد تخلف از سوی لیگ برتر انگلیس، ممکن است برای مدتی از این رقابتها دور بماند.
اگر دوران حضور سیتی در لیگ قهرمانان به پایان برسد، شاید این احساس به وجود بیاید که پیش‌بینی‌های آخرالزمانی درباره پایان دو دوره متفاوت، هیچ‌گاه به واقعیت تبدیل نشدند. نخست، این تصور که سلطه سیتی بر فوتبال اروپا اجتناب‌ناپذیر است. این تیم حضوری مستمر در مراحل حذفی لیگ قهرمانان داشت، اما فقط یک بار قهرمان شد و یک بار دیگر به فینال رسید. دوم، این باور که باشگاه‌های انگلیسی به لطف منابع مالی عظیم لیگ برتر، به قدرت‌هایی شکست‌ناپذیر در اروپا تبدیل خواهند شد؛ تصوری که ممکن است همراه با سیتی رنگ ببازد.
شاید این اتفاق باید زودتر رخ می‌داد؛ به‌ویژه با توجه به اینکه سیتی در دو فصل اخیر لیگ قهرمانان، به‌ترتیب در مرحله پلی‌آف ۲۴ تیمی و مرحله یک‌هشتم نهایی حذف شده است.
سیتی زمانی در صدر رده‌بندی ضریب باشگاهی یوفا قرار داشت، اما اکنون به رتبه ششم سقوط کرده است؛ جایگاهی که بیش از هر چیز حاصل امتیازهای کسب‌شده این تیم بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ است، نه عملکردش در سال‌های اخیر. اگر سیتی را از معادله کنار بگذاریم، از میان نمایندگان انگلیس تنها آرسنال در جمع هفت تیم برتر این رده‌بندی باقی می‌ماند.
حتی می‌توان استدلال کرد که در حال حاضر، آرسنال باید تنها نماینده لیگ برتر انگلیس در جمع مدعیان اصلی قهرمانی باشد؛ در کنار پاری‌سن‌ژرمن، بایرن مونیخ، بارسلونا و رئال مادرید.
بااین‌حال، حضور پنج باشگاه انگلیسی در فینال لیگ قهرمانان طی هشت فصل اخیر، نشانه‌ای از عمق قدرت لیگ برتر است. لیورپول، تاتنهام، چلسی، منچسترسیتی و آرسنال تیم‌هایی بودند که در این مدت به فینال رسیدند.
فصل گذشته نیز همین پنج باشگاه در مرحله لیگ رقابتها، جایگاه خود را در جمع هشت تیم برتر تثبیت کردند؛ اتفاقی که موجی از اظهارنظرهای اغراق‌آمیز درباره سلطه انگلیسی‌ها بر فوتبال اروپا به راه انداخت. اما با رسیدن مسابقات به مرحله یک‌چهارم نهایی، تنها آرسنال و لیورپول باقی مانده بودند و پاری‌سن‌ژرمن با نمایشی قاطع، لیورپول را از دور رقابتها کنار زد.
حالا در این سناریوی فرضی، اما کاملاً محتمل، که لیگ قهرمانان فصل آینده بدون منچسترسیتی برگزار شود، کدام تیم‌ها می‌توانند بار فوتبال انگلیس را به دوش بکشند؟
آرسنال، بدون تردید. چه تیم میکل آرتتا سرانجام با قهرمانی در این رقابتها آخرین گام را بردارد و چه این اتفاق رخ ندهد، تصور حضور مکرر توپچی‌ها در مراحل پایانی لیگ قهرمانان دشوار نیست.
لیورپول، شاید. این تیم در دو فصل پیاپی، مرحله لیگ را به‌ترتیب در رتبه‌های اول و سوم به پایان رسانده و هر دو بار تنها مقابل پاری‌سن‌ژرمن حذف شده است. بااین‌حال، لیورپولِ دوران گذار کنونی، فاصله زیادی با تیم قدرتمندی دارد که زیر نظر یورگن کلوپ سه بار به فینال لیگ قهرمانان رسید.
اما فراتر از این دو تیم چه گزینه‌ای وجود دارد؟
سطح عملکرد بسیاری از باشگاه‌های ثروتمند انگلیسی افت کرده است. منچستریونایتد طی ۱۳ سال گذشته بارها برای کسب سهمیه لیگ قهرمانان به مشکل خورده و اکنون نیز بعید به نظر می‌رسد فصل آینده در این رقابتها حضور داشته باشد. این تیم از زمان بازنشستگی سر الکس فرگوسن، تنها دو بار به جمع هشت تیم پایانی مهم‌ترین رقابت باشگاهی اروپا رسیده است.
چلسی در دوران مالکیت کلیرلیک کپیتال، چه با تاد بولی و چه بدون نقش مستقیم او، تنها یک بار توانسته است فصل لیگ برتر را در جمع پنج تیم برتر به پایان برساند. شاید این وضعیت اکنون تغییر کند، اما چلسی با وجود قهرمانی در جام جهانی باشگاه‌ها، از نظر قدرت رقابت در سطح اروپا به‌شدت افت کرده است؛ آن هم در دوره‌ای که حدود دو میلیارد پوند برای خرید بازیکن هزینه کرده است. شاید ژابی آلونسو بتواند این روند را تغییر دهد، اما هیچ تضمینی برای چنین اتفاقی وجود ندارد.
تاتنهام نیز در تابستان اخیر به‌اندازه یک مدعی لیگ قهرمانان هزینه کرد، اما دو فصل متوالی لیگ برتر را در رتبه هفدهم به پایان رسانده و اکنون در منطقه سقوط قرار دارد.
در میان تیم‌هایی که می‌توان آن‌ها را قدرت‌های نوظهور فوتبال انگلیس دانست، استون ویلا از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. این تیم یک قهرمانی در لیگ اروپا دارد و اونای امری، سرمربی‌اش، متخصص این رقابتها محسوب می‌شود.
استون ویلا در آخرین حضورش در لیگ قهرمانان نیز عملکرد بسیار خوبی داشت: بایرن مونیخ را شکست داد، به یک‌چهارم نهایی رسید و پاری‌سن‌ژرمن را تا آستانه دردسر انداخت.
بااین‌حال، چنین عملکردی احتمالاً بهترین سناریوی ممکن برای باشگاهی بود که نه گردش مالی غول‌های همیشگی لیگ برتر را دارد و نه از سابقه و اعتبار اروپایی آن‌ها برخوردار است.
استون ویلا فراتر از توان و امکاناتش ظاهر شد.
در هر صورت، آن تیم استون ویلا دیگر وجود ندارد و ترکیب جدید این باشگاه ممکن است فصل آینده نتواند سهمیه لیگ قهرمانان را به دست بیاورد. استون ویلا و نیوکاسل نشان داده‌اند که حفظ جایگاه در لیگ قهرمانان برای دو فصل متوالی، کار دشواری است. نیوکاسل همچنین نمونه‌ای از دشواری رقابت هم‌زمان در لیگ برتر انگلیس و لیگ قهرمانان اروپاست.
این مسئله ممکن است فصل آینده برای یکی از تیم‌های تازه‌وارد به جمع مدعیان نیز دردسرساز شود. اگر منچسترسیتی را کنار بگذاریم و شروع ناموفق منچستریونایتد، استون ویلا و تاتنهام را هم در نظر بگیریم، این احتمال وجود دارد که دست‌کم یکی از تیم‌های دوست‌داشتنی‌ای که فراتر از انتظار ظاهر شده‌اند، جواز حضور در لیگ قهرمانان را به دست بیاورد.
در مقطع کنونی فصل، برایتون، برنتفورد و اورتون سه جایگاه از پنج رتبه نخست جدول را در اختیار دارند. چنین تغییری از بعضی جهات می‌تواند اتفاقی خوشایند باشد، اما بعید است بایرن مونیخ یا بارسلونا را به وحشت بیندازد.
حتی زمانی که نام‌های آشناتری در میان نمایندگان انگلیس حضور دارند، شواهد اخیر نشان می‌دهد پول لیگ برتر می‌تواند به تیم‌های انگلیسی برای پیروزی در مسابقات مرحله لیگ کمک کند، اما تضمینی برای موفقیت آن‌ها در بازی‌های حذفی مقابل قدرت‌های برتر اروپا نیست. حتی شکست دادن تیم‌های رده دوم اروپا نیز زمانی دشوار می‌شود که آثار فرساینده فصل طولانی فوتبال انگلیس در ماه‌های مارس و آوریل خود را نشان می‌دهد و نمایندگان این کشور با حریفانی روبه‌رو می‌شوند که از نظر بدنی و ذهنی، آمادگی بیشتری دارند.
با حضور تعداد کمتری از تیم‌هایی که مدعی قدرت مطلق هستند، شاید احتمال اینکه نمایندگان لیگ برتر خارج از جمع هشت تیم برتر لیگ قهرمانان قرار بگیرند و راهی مرحله پلی‌آف حذفی شوند، افزایش پیدا کند.
در بسیاری از فصل‌های گذشته، امتیازهای کسب‌شده منچسترسیتی نقش مهمی در بالا بردن ضریب باشگاهی انگلیس داشته است. با توجه به قدرت خرید باشگاه‌های لیگ برتر، احتمالاً نمایندگان این کشور همچنان می‌توانند در لیگ اروپا، لیگ کنفرانس و مرحله لیگیِ لیگ قهرمانان امتیازهای کافی جمع کنند تا انگلیس در بیشتر فصل‌ها پنج سهمیه در مهم‌ترین رقابت باشگاهی اروپا داشته باشد.
اما اگر تصور سلطه انگلیسی‌ها بر فوتبال اروپا از مدت‌ها پیش اغراق‌آمیز بوده است ــ با تنها سه قهرمانی در لیگ قهرمانان طی ۱۴ سال اخیر و هفت قهرمانی در ۴۲ سال گذشته ــ در دنیایی بدون منچسترسیتی، این تصور ممکن است به‌کلی از بین برود.
کامنت‌ها