چطور آب آلبالو به جدیدترین مکمل ضروری فوتبالیست‌های لیگ برتر تبدیل شد؟
وقتی فلوریان ویرتس در جریان تساوی ۲-۲ لیورپول مقابل نیوکاسل یونایتد در هفته نخست لیگ برتر تعویض شد، روی نیمکت نشست، بطری‌ای حاوی مایعی به رنگ قرمز تیره را برداشت و شروع به نوشیدن کرد.
آیا این مایع نوعی معجون خون‌آشامی بود که قرار بود بعد از یک بعدازظهر طاقت‌فرسا در لیگ برتر، به این بازیکن ۱۱۶ میلیون پوندی کمک کند انرژی‌اش را حفظ کند؟ نه، خبری از چنین چیزی نبود. در واقع، آب آلبالو بود؛ جدیدترین مکملی که در فوتبال سطح اول به یک ضرورت تبدیل شده است.
ورزش‌های استقامتی دیگر، به‌ویژه دوچرخه‌سواری حرفه‌ای، چند سالی است که از آب آلبالو استفاده می‌کنند. در پایان مراحل تور دو فرانس، منظره‌ای کاملاً معمول است که دوچرخه‌سواران با لکه‌های قرمز تیره روی پیراهن‌هایشان دیده شوند؛ لکه‌هایی که تماشاگران هیچ‌وقت کاملاً مطمئن نیستند ناشی از یک زمین‌خوردن دلخراش بوده یا نتیجه جرعه‌های حریصانه و پیاپی از نوشیدنی برای جبران آب از دست‌رفته.
حالا که فوتبال در بالاترین سطح بیش از هر زمان دیگری به دنبال پیدا کردن کوچک‌ترین برتری‌هاست، آب آلبالو هم به لیگ برتر رسیده است. همبازی ویرتس در خط میانی آن روز، هافبک هلندی جوان نیوکاسل، شان استور، نیز از طرفداران پر و پا قرص این مکمل است. در حال حاضر، این مکمل در اکثر قریب‌به‌اتفاق باشگاه‌های سطح اول فوتبال مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به زبان ساده، آب آلبالو با التهاب عضلات ناشی از فعالیت بدنی مقابله می‌کند؛ فرایندی که با عنوان استرس اکسیداتیو شناخته می‌شود.
استرس اکسیداتیو در واقع مجموعه‌ای از آسیب‌ها و اختلالات بسیار جزئی در فیبرهای عضلانی ورزشکار است که هم آثار مثبت دارد و هم منفی. از یک سو، استرس اکسیداتیو به‌عنوان محرکی عمل می‌کند که به بدن پیام می‌دهد میتوکندری‌های موجود در سلول‌ها را بازسازی و تقویت کند؛ فرایندی که در نهایت ظرفیت استقامتی ورزشکار را افزایش می‌دهد.
اما از سوی دیگر، استرس اکسیداتیو باعث درد و کوفتگی عضلات می‌شود و می‌تواند عملکرد ورزشکار را تحت تأثیر قرار دهد؛ به‌خصوص در ورزش‌هایی که نیاز به ریکاوری سریع دارند، مانند دوچرخه‌سواری که یک رکاب‌زن باید بین مراحل مختلف تور دو فرانس خود را بازیابی کند.
در سال ۲۰۱۰، پژوهشگران دانشگاه نورثامبریا دریافتند که نوع خاصی از آلبالوهای ترش، موسوم به مونتمورنسی، به دلیل سطح بالای پلی‌فنول‌ها، خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند. یکی از مهم‌ترین این ترکیبات، نوعی پلی‌فنول به نام آنتوسیانین است.
به زبان ساده‌تر، مصرف این نوع آلبالو باعث می‌شود شدت استرس اکسیداتیو کاهش پیدا کند.
تیم پژوهشی دانشگاه نورثامبریا، زمان ریکاوری گروهی متشکل از ۲۰ دونده ماراتن را بررسی کرد؛ به نیمی از آنها آب آلبالو و به نیم دیگر دارونما داده شد. پژوهشگران تفاوت قابل‌توجهی میان دو گروه ثبت کردند؛ یافته‌ای که بعدها با مطالعات انجام‌شده در رشته‌های ورزشی دیگر نیز تقویت شد و نتایج آن در چندین مجله علمی معتبر منتشر شد.
این کشف عملاً باعث شد آب آلبالو به‌عنوان یک مکمل برای بهبود عملکرد ورزشی مطرح شود. به‌طور کلی، قاعده رایج این است که ورزشکاران در دوره‌های مسابقات فشرده، برای کمک به ریکاوری عضلات، آب آلبالو مصرف کنند؛ اما در دوره‌های تمرینی از آن پرهیز کنند تا روند رشد و سازگاری عضلات تحت تأثیر قرار نگیرد.
از جمله ورزشکاران و تیم‌های مطرحی که به استفاده از این مکمل روی آورده‌اند می‌توان به کاروان المپیک بریتانیا، تیم ملی راگبی نیوزیلند و تقریباً تمام دوچرخه‌سواران حاضر در پِلوتون حرفه‌ای اشاره کرد.
«یکی از سؤال‌هایی که همیشه باید به آن فکر کنید این است که هدف ورزشکار چیست؟» ژولی هاردیل، متخصص تغذیه در شرکت تولیدکننده آب آلبالو آماکس که برای توسعه محصولات خود با چندین باشگاه فوتبال حرفه‌ای همکاری می‌کند، می‌گوید. «آیا هدف، سازگاری بلندمدت بدن با تمرینات است یا اینکه ورزشکار می‌خواهد در سریع‌ترین زمان ممکن ریکاوری کند؟ وقتی از محصولات حاوی آلبالو استفاده می‌کنید، قرار نیست آنها را به‌عنوان یک مکمل روزانه مصرف کنید، بلکه باید به‌شکل استراتژیک از آنها استفاده شود.
بنابراین، در دوران پیش‌فصل و بازی‌های دوستانه اهمیت چندانی ندارد، اما وقتی وارد بخش فشرده فصل می‌شوید و بعضی بازیکنان هر هفته چند مسابقه انجام می‌دهند، ممکن است بازی‌های ملی هم داشته باشند و با شدت بالای رقابت‌های لیگ برتر روبه‌رو باشند، آن زمان داشتن این محصول هم در روز مسابقه و هم در روزهای بین مسابقات واقعاً اهمیت پیدا می‌کند.»
همین موضوع باعث شده طی ۱۵ سال گذشته، تعداد قابل‌توجهی شرکت تولیدکننده محصولات بر پایه آلبالو شکل بگیرد. علاوه بر آماکس، شرکت بریتانیایی ساینس این اسپورت (SiS)، ۲۲۶ERS، هلث‌اسپن الیت، اتیکس و انرویت نیز در این حوزه فعالیت می‌کنند.
جینو فیرهاوتن مدیرعامل آماکس است و بر تمام بخش‌های شرکت نظارت دارد؛ از جمله تهیه گونه خاص آلبالوی مونتمورنسی که برای تأمین بیشترین میزان پلی‌فنول مورد نیاز است. او با دقت زیادی محصولات آلبالو را در سراسر اروپا زیر نظر دارد و برداشت محصول و پیش‌بینی‌های آب‌وهوا را دنبال می‌کند، در حالی که مراقب است منبع دقیق آلبالوهای امسال را فاش نکند؛ چرا که این صنعت حالا به یک کسب‌وکار بزرگ و از نظر تجاری حساس تبدیل شده است.
او توضیح می‌دهد: «دو سال پیش، بیشتر شاهد این بودیم که باشگاه‌های فوتبال هر از گاهی برای دریافت مشاوره یا تهیه چند محصول با ما تماس می‌گرفتند. اما حالا به‌طور منظم می‌بینیم که باشگاه‌هایی از اسپانیا، لیگ برتر و اردیویسه، و همچنین باشگاه‌هایی از خاورمیانه با ما تماس می‌گیرند تا درباره محصولات خاص، همکاری‌های تجاری یا برگزاری جلسات با متخصصان تغذیه اختصاصی‌شان صحبت کنند.
می‌دانم که چلسی، منچسترسیتی و منچستریونایتد سال‌هاست که در این زمینه فعال هستند.»
یک نقطه عطف مهم زمانی رقم خورد که مریین زیمان، مدیر ورزشی سابق تیم دوچرخه‌سواری ویزما-لیز اِ بایک که قهرمانی تور دو فرانس را هم تجربه کرده بود، این تیم را ترک کرد و به باشگاه هلندی آزد آلکمار در اردیویسه پیوست.
فیرهاوتن می‌گوید: «او با من تماس گرفت و گفت آنها در همه زمینه‌ها، از تمرین و داده گرفته تا روندهای جدید، رویکردی کاملاً مبتنی بر عملکرد دارند. گفت در بخش تغذیه هم کارهایی انجام داده‌اند و می‌خواهند با ما همکاری کنند. این اولین باشگاهی بود که واقعاً با آن همکاری نزدیکی داشتیم؛ با بازیکنان صحبت می‌کردیم، بررسی می‌کردیم چه چیزهایی جواب می‌دهد و چه چیزهایی نه و برنامه روزانه آنها را زیر نظر می‌گرفتیم.
بعد از آن، دیدیم که تیم‌های بزرگ‌تر دیگری هم شروع به سفارش آب آلبالو کردند و درباره آن سؤال می‌پرسیدند. در لیگ برتر، روزبه‌روز تیم‌های بیشتری را می‌بینید که نسبت به این موضوع آگاهی پیدا کرده‌اند. حتی در رختکن پاری‌سن‌ژرمن هم آب آلبالوی تولیدشده توسط شرکت‌های دیگر را دیده‌ام.
فکر می‌کنم بازیکنان جدیدی که ۲۵، ۲۶ ساله یا جوان‌تر هستند هم در این روند نقش دارند؛ آنها بیشتر از اینکه صرفاً فوتبالیست باشند، ورزشکار هستند. باشگاه‌ها هم به این سمت حرکت می‌کنند، چون بازیکنانی وارد تیم‌ها می‌شوند که از قبل به مصرف آب آلبالو عادت کرده‌اند.»
فیرهاوتن از محصول جدیدی که با الهام از گفت‌وگو با بازیکنان ساخته شده، هیجان‌زده است.
او می‌گوید: «امسال در همکاری با چند باشگاه فوتبال، پاستیل‌های آلبالویی تولید کردیم. در دوچرخه‌سواری، برای مثال، ورزشکار به‌شدت آب بدنش را از دست می‌دهد، چون فعالیت بسیار طولانی است. اما در فوتبال، اگر بازیکنی بعد از ۶۰ یا ۷۰ دقیقه تعویض شود، دیگر نیازی ندارد نیم لیتر شیک ریکاوری و نیم لیتر آب آلبالو بخورد. بازیکنان قبلاً به ما می‌گفتند اگر مسابقه‌ای ساعت ۱۱ شب تمام شود، تمام شب مجبورند از خواب بیدار شوند و به دستشویی بروند! این پاستیل دقیقاً همان ترکیبات آب آلبالو را دارد؛ فقط مایع ندارد.»
هاردیل اضافه می‌کند: «آلبالوهای تیره به‌طور طبیعی حاوی ملاتونین هم هستند. این ماده زمان لازم برای به خواب رفتن را کاهش می‌دهد و کیفیت خواب را نیز بهتر می‌کند. اگر به فوتبال فکر کنید، مسابقات این رشته اغلب تا ساعات پایانی شب ادامه دارند. پاستیل‌ها همچنین هنگام سفر در مناطق مختلف زمانی، حمل‌ونقل بسیار راحت‌تری نسبت به حجم زیادی از مایعات دارند؛ به‌خصوص زمانی که بازیکن فقط بار دستی همراه خود دارد.»
بنابراین اگر دیدید بازیکنی در کنار زمین مشغول خوردن یک پاستیل آلبالویی است، تصور نکنید تصمیم گرفته وسط مسابقه هوس شیرینی کند!
کامنت‌ها