چرا مسابقات لیگ قهرمانان پرگل‌تر از همیشه شده‌اند؟
کانر اونیل/نیویورک تایمز:
لیگ قهرمانان اروپا در این فصل بار دیگر شاهد افزایش چشمگیر گلزنی و مسابقات پرهیجان بوده است. تاکنون در ۵۴ مسابقه مرحله لیگ، ۲۲۱ گل به ثمر رسیده؛ یعنی میانگین خیره‌کننده ۴.۱ گل در هر مسابقه که رکوردی در تاریخ این رقابت‌ها محسوب می‌شود.
این آمار در مقایسه با لیگ برتر انگلیس، تفاوتی چشمگیر را نشان می‌دهد. درحالی‌که مسابقات لیگ قهرمانان با گل‌های فراوان و نتایج غیرمنتظره همراه شده‌اند، میانگین گلزنی در لیگ برتر تنها ۲.۷ گل در هر مسابقه است؛ اختلافی که باعث شده فوتبال باشگاهی اروپا، دست‌کم از نظر تعداد گل، جذاب‌تر از رقابت‌های داخلی انگلیس به نظر برسد.
اما چه عواملی باعث این انفجار گلزنی در لیگ قهرمانان شده‌اند؟ آیا تغییر فرمت مسابقات و اختلاف سطح تیم‌ها دلیل اصلی است یا سبک بازی هجومی و جسورانه باشگاه‌های بزرگ اروپا؟ و مهم‌تر اینکه، آیا گل‌های بیشتر لزوماً به معنای فوتبال جذاب‌تر و باکیفیت‌تر است؟
آیا فرمت جدید کیفیت لیگ قهرمانان را پایین آورده است؟
بدبینانه‌ترین توضیح این است که تغییر فرمت لیگ قهرمانان باعث کاهش کیفیت رقابتی مسابقات شده و زمینه را برای رویارویی‌های یک‌طرفه و نتایج پرگل فراهم کرده است.
برای یادآوری، لیگ قهرمانان از فصل ۲۵-۲۰۲۴ سیستم قدیمی خود، متشکل از هشت گروه چهار تیمی، را کنار گذاشت.
این ساختار با یک جدول واحد ۳۶ تیمی جایگزین شد که در آن هر تیم هشت مسابقه مقابل هشت حریف متفاوت انجام می‌دهد؛ سیستمی که به «فرمت سوئیسی» شهرت دارد.
میانگین گل‌های هر مسابقه بلافاصله پس از اجرای فرمت جدید افزایش یافت و از آن زمان تاکنون همچنان روندی صعودی داشته است.
این موضوع در رتبه‌بندی قدرت تیم‌ها توسط مؤسسه آماری اپتا نیز بازتاب پیدا می‌کند.
مدل رتبه‌بندی اپتا قدرت باشگاه‌های فوتبال سراسر جهان را در مقیاسی بین صفر تا ۱۰۰ ارزیابی می‌کند. امتیاز ۱۰۰ به قدرتمندترین تیم جهان اختصاص دارد؛ جایگاهی که در حال حاضر آرسنال، قهرمان لیگ برتر انگلیس، در اختیار دارد.
نمودار زیر نشان می‌دهد که امتیازات قدرت تیم‌ها در لیگ برتر انگلیس بسیار نزدیک‌تر به یکدیگر است، درحالی‌که لیگ قهرمانان اروپا اختلاف کیفیت بسیار بیشتری میان تیم‌های حاضر در رقابت‌ها دارد.
هرچند لیگ قهرمانان میزبان بهترین تیم‌های قاره اروپاست، اما با عبور از جمع تیم‌های نخبه، کیفیت تیم‌ها به‌سرعت افت می‌کند.
طبق رتبه‌بندی اپتا، ۱۱ تیم حاضر در لیگ قهرمانان حتی امتیازی پایین‌تر از کاونتری سیتی دارند؛ تیمی که پایین‌ترین رتبه قدرت را در میان باشگاه‌های لیگ برتر انگلیس به خود اختصاص داده است.
نمودار دوم: مقایسه قدرت تیم‌های لیگ قهرمانان و لیگ برتر انگلیس
شاید بهترین نمونه برای نشان دادن این شکاف کیفی، اسلوان براتیسلاوا باشد؛ تیمی که در قعر جدول قرار دارد.
اسلوان تاکنون شکست‌های سنگینی را تجربه کرده است: ۶ بر یک مقابل پاری‌سن‌ژرمن، ۳ بر صفر برابر اشتوتگارت و ۴ بر صفر مقابل رم.
عملکرد ضعیف این تیم کمک می‌کند بفهمیم چرا میانگین اختلاف گل تیم برنده و بازنده در لیگ قهرمانان ۱.۹ گل است، درحالی‌که این عدد در لیگ برتر انگلیس به ۱.۳ گل می‌رسد.
بنابراین، اختلاف چشمگیر کیفیت بازیکنان مهم‌ترین توضیح برای فاصله بیشتر نتایج در لیگ قهرمانان است.
اما دلیل ساختاری دیگری نیز وجود دارد که توضیح می‌دهد چرا تیم‌های ضعیف‌تر نمی‌توانند مقابل حملات تیم‌های بزرگ اروپا مقاومت کنند.
مشکل تیم‌های کوچک؛ وقتی قهرمان داخلی به تیمی دفاعی تبدیل می‌شود
بیشتر تیم‌های ضعیف‌تر لیگ قهرمانان، در لیگ‌های داخلی کشورهای خود قدرت‌های مسلط محسوب می‌شوند.
این وضعیت باعث می‌شود آن‌ها فرصت چندانی برای تمرین و تجربه دفاع فشرده با بلاک دفاعی پایین نداشته باشند؛ همان روشی که برای مقابله با تیم‌های بزرگ اروپا به آن نیاز پیدا می‌کنند.
تیمی که در لیگ داخلی خودش عادت دارد مالک توپ باشد، در لیگ قهرمانان ناگهان مجبور می‌شود بیشتر مسابقه را بدون توپ و در حال دفاع کردن سپری کند.
این تغییر نقش در نمودار بعدی به‌خوبی دیده می‌شود.
نمودار، میانگین مالکیت توپ تیم‌ها در لیگ قهرمانان را با آمار مالکیت آن‌ها در لیگ داخلی، در فصلی که موفق به کسب سهمیه اروپایی شدند، مقایسه می‌کند.
دو تیم صباح و شاختار دونتسک به دلیل نبود اطلاعات آماری از این مقایسه کنار گذاشته شده‌اند.
نمودار سوم: مقایسه مالکیت توپ تیم‌ها در لیگ داخلی و لیگ قهرمانان
به‌جز شش تیم، تمام باشگاه‌های حاضر در این بررسی، در لیگ داخلی خود درصد مالکیت توپ بیشتری داشته‌اند.
بار دیگر اسلوان براتیسلاوا افراطی‌ترین نمونه این تغییر است.
این تیم فصل گذشته با میانگین مالکیت توپ ۶۰ درصد، به‌راحتی هشتمین قهرمانی متوالی خود در لیگ اسلواکی را جشن گرفت.
اما در رقابت‌های دشوار این فصل لیگ قهرمانان، میانگین مالکیت توپ اسلوان به نصف کاهش یافته و به تنها ۳۰ درصد رسیده است.
بااین‌حال، نسبت دادن تمام افزایش گل‌ها به حضور چنین تیم‌هایی، نتیجه‌گیری اشتباهی خواهد بود.
زیرا لیگ قهرمانان در تمام انواع نتایج، نه فقط مسابقات یک‌طرفه، میانگین گل بیشتری نسبت به لیگ برتر انگلیس دارد.
مسابقاتی که با تساوی به پایان رسیده‌اند، به‌طور میانگین ۲.۶ گل داشته‌اند.
از سوی دیگر، در مسابقاتی که تنها با اختلاف یک گل تعیین تکلیف شده‌اند، میانگین گلزنی به ۳.۴ گل رسیده است.
پیروزی تماشایی ۴ بر ۳ لیورپول مقابل ویارئال در دور قبلی، که با بازگشت لیورپول به مسابقه همراه بود، به افزایش این میانگین کمک کرده است.
نمودار چهارم: میانگین گل‌ها بر اساس اختلاف نتیجه مسابقات
آیا تیم‌های بزرگ بدون ترس و احتیاط بازی می‌کنند؟
با توجه به اینکه مرحله لیگ در فرمت جدید نسبتاً بخشنده است و تیم‌های قدرتمند با خطر جدی حذف مواجه نیستند، بعضی از رویارویی‌های پرگل میان بزرگان اروپا حال‌وهوایی شبیه مسابقات نمایشی پیدا کرده‌اند.
برای نمونه می‌توان به پیروزی ۴ بر ۲ پاری‌سن‌ژرمن مقابل بارسلونا اشاره کرد.
اما این نظریه که تیم‌ها در مرحله لیگ بدون احتیاط و با آزادی هجومی بیشتری بازی می‌کنند، زمانی اعتبار کمتری پیدا می‌کند که آمار گلزنی در مراحل حساس‌تر رقابت‌ها را بررسی کنیم.
در هر دو فصل کامل برگزارشده با فرمت جدید، میانگین گلزنی در مراحل حذفی حتی از مرحله لیگ نیز بیشتر بوده است.
نمودار پنجم: مقایسه میانگین گلزنی مرحله لیگ و مراحل حذفی
بنابراین، مسابقه هیجان‌انگیز پاری‌سن‌ژرمن و بارسلونا در هفته گذشته به‌هیچ‌وجه اتفاقی استثنایی نبود.
هر دو تیم نشان داده‌اند که حتی با افزایش حساسیت و اهمیت مسابقات، حاضر نیستند سبک هجومی تمام‌عیار خود را کنار بگذارند.
آن‌ها در سال‌های اخیر در دو مورد از تماشایی‌ترین تقابل‌های لیگ قهرمانان حضور داشته‌اند.
بارسلونا در فصل ۲۵-۲۰۲۴، در یک نیمه‌نهایی نفس‌گیر، با نتیجه مجموع ۷ بر ۶ مقابل اینتر شکست خورد.
یک فصل بعد نیز پاری‌سن‌ژرمن در همان مرحله، با برتری مجموع ۶ بر ۵ مقابل بایرن مونیخ به مرحله بعد صعود کرد.
پرس نفر به نفر؛ عاملی برای افزایش آشفتگی و گلزنی
درحالی‌که تیم‌های کوچک لیگ قهرمانان مجبور می‌شوند سبک مبتنی بر مالکیت توپ خود را که در لیگ داخلی به آن‌ها اجازه کنترل مسابقات را می‌دهد کنار بگذارند، تیم‌های بزرگ دقیقاً در جهت مخالف حرکت می‌کنند.
آن‌ها بیش از گذشته بر حفظ مالکیت و بازپس‌گیری سریع توپ تأکید دارند؛ حتی زمانی که مقابل تیم‌هایی با قدرت مشابه قرار می‌گیرند.
برای تیم‌هایی مانند بایرن مونیخ و پاری‌سن‌ژرمن، این رویکرد در قالب سیستم‌های جسورانه یارگیری نفر به نفر نمود پیدا می‌کند.
چنین روشی باعث می‌شود مسابقات به‌مراتب آشفته‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر از حالت معمول شوند.
وقتی بازیکنان در سراسر زمین مسئول مهار مستقیم حریفان هستند، فضاهای بزرگی می‌تواند ایجاد شود و جابه‌جایی سریع توپ، فرصت‌های خطرناکی در اختیار تیم‌ها قرار دهد.
میکل آرتتا، سرمربی آرسنال، پس از تساوی پرهیجان ۲ بر ۲ تیمش مقابل بایرن مونیخ در دور قبلی، به همین مسئله اشاره کرد.
آن مسابقه تفاوت زیادی با سبک حساب‌شده، منظم و کنترل‌شده‌ای داشت که آرتتا معمولاً در لیگ برتر انگلیس ترجیح می‌دهد.
او پس از مسابقه گفت:
«همه‌چیز به یارگیری نفر به نفر مربوط می‌شود؛ اینکه چگونه توپ را دوباره پس می‌گیریم و وقتی ضربان قلبتان به ۱۸۰ رسیده، با توپ چه کار می‌کنید.»
آرتتا ادامه داد:
«این نوع فوتبال با چیزی که معمولاً بازی می‌کنیم، به‌ویژه در لیگ برتر انگلیس، کاملاً متفاوت است.»
این توضیح به یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش گلزنی در لیگ قهرمانان اشاره می‌کند.
تیم‌های بزرگ اروپا با پرس شدید، یارگیری نفر به نفر و تلاش برای بازپس‌گیری سریع توپ، مسابقات را به سمت ریتمی پرشتاب و گاهی آشفته سوق می‌دهند.
در چنین شرایطی، بازیکنان زمان کمتری برای تصمیم‌گیری دارند، اشتباهات بیشتر می‌شوند و فضاهای بیشتری برای حمله به وجود می‌آید.
بنابراین، افزایش گلزنی در لیگ قهرمانان فقط محصول اختلاف کیفیت تیم‌ها نیست؛ بلکه نتیجه برخورد سبک‌های هجومی جسورانه‌ای است که حتی در حساس‌ترین مسابقات نیز تغییر نمی‌کنند.
آیا لیگ قهرمانان واقعاً جذاب‌تر شده است؟
انتقادهای معتبری نسبت به فرمت گسترش‌یافته لیگ قهرمانان وجود دارد؛ همان‌طور که می‌توان درباره وضعیت رقابتی کلی فوتبال باشگاهی اروپا نیز پرسش‌های جدی مطرح کرد.
حضور تیم‌هایی با اختلاف کیفیت بسیار زیاد، مسابقات یک‌طرفه و کاهش رقابت‌پذیری برخی دیدارها، همگی موضوعاتی قابل‌بحث هستند.
اما در نهایت، اگر یکی از مسابقات لیگ قهرمانان را برای تماشا انتخاب کنید، به احتمال زیاد دست‌کم گل‌های بیشتری نسبت به حالت معمول خواهید دید.
و در بهترین حالت، ممکن است شاهد بعضی از هیجان‌انگیزترین و باکیفیت‌ترین نمایش‌هایی باشید که فوتبال امروز می‌تواند ارائه دهد.
لیگ قهرمانان شاید از نظر توازن قدرت میان تیم‌ها کامل نباشد، اما ترکیب اختلاف سطح، فوتبال هجومی جسورانه و پرس شدید، آن را به یکی از پرگل‌ترین و تماشایی‌ترین رقابت‌های فوتبال جهان تبدیل کرده است.
کامنت‌ها