بازنشستگی ملی لیونل مسی چه سرنوشتی برای آرژانتین رقم می‌زند؟ و چه کسی پیراهن شماره ۱۰ را می‌پوشد؟
فلیپه کاردناس
لحظاتی پس از پیروزی هیجان‌انگیز ۲-۱ آرژانتین مقابل انگلیس در مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی، در پانزدهم ژوئیه در آتلانتا، گروهی از خبرنگاران آرژانتینی خود را به اتاق کنفرانس خبری ورزشگاه مرسدس‌بنز رساندند.
این خبرنگاران، مردانی مو‌جوگندمی و کارکشته بودند که سال‌های زیادی تیم ملی آرژانتین را از نزدیک دنبال کرده بودند. اما هیچ‌وقت چیزی شبیه آنچه دیده بودند تجربه نکرده بودند. یکی از آنها گفت: «باورم نمی‌شود این پسرها دارند چه کار می‌کنند.»
همکارش بعد از تماشای یک پیروزی نفس‌گیر دیگر از تیم آرژانتینِ تحت رهبری لیونل مسی، در آستانه اشک ریختن بود.
مسی ۳۹ ساله، الهام‌بخش پیروزی مقابل یکی از سرسخت‌ترین رقبای آرژانتین در یکی از داغ‌ترین مسابقات این تورنمنت بود. مسی در نیمه اول چندین بار از سد مدافعانش عبور کرد و از همان ابتدا ضرباهنگ بازی را برای هم‌تیمی‌هایش تعیین کرد. در نیمه دوم، زمانی که انگلیس عقب نشسته بود، مسی مدام خود را در اختیار جریان بازی قرار می‌داد و زمینه‌ساز یکی از بازگشت‌های تاریخی فوتبال شد. «اِل اِنانو»، یا همان «مرد کوچک»؛ لقبی که در آرژانتین برای او به کار می‌برند، حتی از انتظارات فوق‌العاده‌ای که از خودش ساخته بود هم فراتر می‌رفت.
پیش از آنکه روی صندلی‌هایشان بنشینند، آن دو خبرنگار یکدیگر را در آغوش گرفتند؛ کاملاً تحت تأثیر احساساتی که لحظه‌ای شبیه جشن قهرمانی جام جهانی به نظر می‌رسید. با هم فریاد زدند: «¡Vamos Argentina!» اما در آن لحظه این احساس نیز وجود داشت که جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالاً آخرین تورنمنت بزرگ مسی خواهد بود.
اکنون می‌دانیم که مسی در آن مسابقات با بار عاطفی سنگینی نیز بازی می‌کرد؛ پدرش، خورخه مسی، بیمار بود. خورخه در هشتم اوت و در ۶۸ سالگی درگذشت. وقتی مسی گریه می‌کند، آرژانتین با او اشک می‌ریزد. پیوند میان این بازیکن و کشورش طی چهار سال گذشته به چیزی ناگسستنی تبدیل شده بود. مسی به همان نوع قهرمان ملی تبدیل شده بود که همیشه رؤیای تبدیل شدن به آن را داشت.
مسی در ۳۱ اوت اعلام کرد که پس از ۲۱ سال حضور در تیم ملی آرژانتین، از فوتبال ملی خداحافظی می‌کند؛ سفری که بیش از ۲۰۰ بازی، ۱۲۵ گل و ۶۸ پاس گل برای او به همراه داشت.
حالا آرژانتین باید به آینده‌ای بدون او فکر کند. چه کسی باید پیراهن شماره ۱۰ مسی را به ارث ببرد؟ آیا سرمربی، لیونل اسکالونی، نیز تیم ملی را ترک خواهد کرد؟ آیا این پایان یک دوران است یا واقعیت تلخی که پس از یک خداحافظی بی‌سابقه از راه می‌رسد؟
مسی شاید هرگز نتوانسته باشد از جایگاه اسطوره‌ای دیه‌گو مارادونا عبور کند؛ همان شخصیت کاریزماتیکی که هنوز در آرژانتین هواداران را شیفته خود می‌کند، هرچند نسل جوان‌تر آرژانتینی نیز مسی را تقریباً با همان میزان شور و عشق می‌پرستند.
اما از زمان قهرمانی در جام جهانی ۲۰۲۲ و در جریان تورنمنت تابستان گذشته، مسی ــ بازیکن و کاپیتانی که جایگزین کردنش تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسید ــ به جایگاهی شبیه یک خدا رسید و به نماد احیای دوباره آرژانتین به‌عنوان یکی از قدرت‌های بزرگ فوتبال جهان تبدیل شد.
اوج داستان‌وار دوران حرفه‌ای مسی در ورزشگاه لوسیل در سال ۲۰۲۲، جرقه‌ای بود برای توسعه چندمیلیون‌دلاری فدراسیون فوتبال آرژانتین در سراسر جهان. با حضور مسی در مرکز این پروژه، AFA خود را به‌عنوان یک برند ورزشی مطرح و بین‌المللی تثبیت کرد. این فدراسیون قراردادهای بزرگی با شرکت‌هایی مانند آمریکن اکسپرس و مک‌دونالدز امضا کرد و قراردادهای تجاری دیگری را نیز در خاورمیانه و چین به سرانجام رساند. مسی، قهرمان جام جهانی، به یک منبع درآمد بزرگ تبدیل شده بود.
با وجود ادامه تحقیقات درباره فساد، اوج‌گیری جنجالی AFA مستقیماً با ستاره‌شدن مسی در سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای‌اش پیوند خورده بود. بازسازی اجتناب‌ناپذیر تیم ملی بارها به تعویق افتاد و کنار گذاشته شد.
پیش از سال ۲۰۲۲، رابطه مسی با تیم ملی آرژانتین پرتنش و حتی در مقاطعی تقریباً مسموم بود. اما حتی پس از شکست آرژانتین مقابل اسپانیا در فینال جام جهانی ۲۰۲۶، در مسابقه‌ای که نمایش چندان به‌یادماندنی‌ای از آرژانتین نبود، مسی در اوج از صحنه خارج خواهد شد. و همین مسئله، برداشتن نخستین گام آرژانتین بدون او را دشوارتر می‌کند.
پس از اعلام خداحافظی مسی از تیم ملی، در آرژانتین درخواست‌هایی مطرح شد مبنی بر اینکه پیراهن شماره ۱۰ که مسی از سال ۲۰۰۹ بر تن کرده، برای همیشه به نام او ثبت و از چرخه استفاده خارج شود؛ همان سالی که مارادونا، سرمربی وقت تیم ملی، مسی را شخصاً به‌عنوان وارث خود معرفی کرد. با این حال، قوانین فیفا اجازه بازنشسته کردن شماره پیراهن‌ها در تیم‌های ملی را نمی‌دهد.
بنابراین یک بازیکن ــ یا شاید دقیق‌تر بگوییم چندین بازیکن ــ باید از این پس پیراهن شماره ۱۰ را بر تن کنند. پس از پایان دوران بازی مارادونا، بازیکنانی مانند پابلو آیمار، آریل اورتگا و خوان رومن ریکلمه این مسئولیت را بر عهده گرفتند.
اما سلطه ۲۰ ساله مسی بر این پیراهن نمادین ممکن است انتقال آن به نسل بعد را به چرخه‌ای دائمی از گزینه‌های مختلف تبدیل کند؛ چرخه‌ای که شاید سال‌ها ادامه داشته باشد. در حال حاضر، نیکو پاز، هافبک کومو، انتخاب محبوب بسیاری است. پاز ۲۲ ساله، یک بازی‌ساز جوان و رو به رشد است که تابستان گذشته فرصت چندانی برای بازی در تیم ملی آرژانتین پیدا نکرد. او یک پلی‌میکر چپ‌پا و بااستعداد است که آینده روشنی پیش روی خود دارد.
اما هیچ‌کس نمی‌تواند جای مسی را بگیرد. در واقع، اگر بخواهیم صادق باشیم، پاز بیشتر شبیه فرناندو ردوندو است ــ که البته خودش تعریف بسیار بزرگی محسوب می‌شود ــ تا نسخه‌ای از مسی.
در دوران پسامسی آرژانتین، بحث اینکه چه کسی باید پیراهن شماره ۱۰ را بپوشد، در واقع بیشتر شبیه یک پرده دود است که مسئله اصلی را پنهان می‌کند؛ مسئله‌ای که انجامش شبیه کاری طاقت‌فرسا و تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد. عبور از بازیکنی که تمام تصورات درباره معنای ستاره‌بودن و شهرت را زیر پا گذاشت، کار ساده‌ای نخواهد بود.
صدایی شبیه غرش جمعیت به گوش می‌رسید. صدها خبرنگار که همزمان فریاد می‌زدند «لئو!»، ورود مسی به منطقه میکسدزون ورزشگاه لوسیل را اعلام کردند. گل او مقابل مکزیک، آرژانتین را پیش انداخته بود؛ گلی که بعدها به یکی از لحظات تعیین‌کننده جام جهانی ۲۰۲۲ برای آرژانتین تبدیل شد.
صدای همزمان شاتر صدها دوربین با فریادهای ناامیدانه خبرنگاران رسانه‌های مختلف جهان برای جلب توجه مسی درآمیخته بود. در حالی که مسی با شبکه‌های تلویزیونی صاحب حق پخش صحبت می‌کرد، خبرنگاران مطبوعات برای به‌دست آوردن جای بهتر پشت موانع رسانه‌ای فیفا، یکدیگر را کنار می‌زدند.
مسی تازه یک پیروزی بزرگ ۲-۰ مقابل مکزیک به دست آورده بود. جام جهانی‌ای که با شکست مقابل عربستان سعودی آغاز شده بود، ۱۸۰ درجه تغییر مسیر داده بود و مسی یکی از اصلی‌ترین دلایل این تحول بود.
گل او در دقیقه ۶۴، مقاومت سرسختانه مکزیک را شکست و لحن کارزار آرژانتین برای قهرمانی در جام جهانی را تعیین کرد. حضور مسی در میکسدزون ورزشگاه همیشه با هرج‌ومرجی همراه بود؛ البته از آن نوع هرج‌ومرج مثبت و هیجان‌انگیز. یک جمله از مسی یا حتی یک لبخند دوستانه او در چنین فضایی، به‌طور خودکار تبدیل به تیتر رسانه‌های سراسر جهان می‌شد.
در تیم فعلی آرژانتین، دیگر بازیکنی وجود ندارد که در آینده بتواند چنین واکنشی را ایجاد کند.
وقتی اخیراً رسانه‌های آرژانتینی از کریستیان رومرو، مدافع مرموز و فعلی اتلتیکو مادرید، به‌عنوان جانشین مسی در مقام کاپیتان تیم ملی نام بردند، آیا واقعاً کسی از این انتخاب به وجد آمد؟
رومرو ۲۸ ساله و دیگر بازیکنانی که ویژگی‌های لازم برای کاپیتانی را دارند، حالا با مسئولیتی دشوار و چندان مطلوب روبه‌رو هستند: هدایت پروژه‌ای در تیم ملی آرژانتین که باید بازیکنان جوان‌تر و کمتر شناخته‌شده و همچنین استعدادهای کم‌تجربه را وارد ترکیب کند.
سبک رهبری منحصربه‌فرد مسی نیز در طول سال‌ها تغییر کرد. او ابتدا یک ابرستاره خجالتی و کم‌حرف بود که بیشتر در زمین فوتبال صحبت می‌کرد و گاهی به نظر می‌رسید مجبور شده مسئولیت رهبری را بر عهده بگیرد. اما به‌تدریج به کاپیتانی تمام‌عیار تبدیل شد که گروهی از هواداران و هم‌تیمی‌های وفادار او را احاطه کرده بودند و بالاترین میزان احترام را برایش قائل بودند.
او تبدیل به بازیکنی عبوس، فوق‌العاده رقابت‌طلب و زودآشفته شد؛ جنبه‌ای از شخصیت مسی که برای همیشه بخشی از سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای او باقی خواهد ماند.
آرژانتین، کشوری فوتبالی که چندان با مفهوم فروتنی میانه‌ای ندارد، باید بپذیرد که «بهترین بازیکن جهان» دیگر بخشی از ترکیب اصلی این تیم نیست. اگر آرژانتین مثل زمانی که مارادونا از فوتبال خداحافظی کرد، فعالانه به دنبال «جانشین مسی» بگردد، این جست‌وجو به کاری بیهوده و عبث تبدیل خواهد شد. مسی بعد از مارادونا آمد؛ شاهدی بر این حقیقت که فوتبال آرژانتین چه خاک حاصلخیزی دارد و چه DNA فوتبالی‌ای می‌تواند تولید کند.
اینکه انتظار داشته باشیم اتفاقی مشابه دوباره رخ دهد، نمونه‌ای تمام‌عیار از جاه‌طلبی کورکورانه خواهد بود. چه کسی می‌تواند جای او را بگیرد؟ و حتی مهم‌تر از آن، چه کسی اصلاً می‌خواهد چنین مسئولیتی را بر عهده بگیرد؟
همزمان با مسی، دوران حضور امیلیانو مارتینز، نیکولاس اوتامندی، لئاندرو پاردس، جیووانی لو سلسو، رودریگو دی‌پائول، نیکولاس تاگلیافیکو و حتی مهاجم سرشناس تیم، لائوتارو مارتینز نیز به فصل‌های پایانی خود نزدیک شده است.
تاگلیافیکو روز دوشنبه در بوئنوس‌آیرس از سوی خبرنگاران مورد پرسش قرار گرفت که به نظر او تیم ملی در حال حاضر در چه مرحله‌ای قرار دارد.
او پاسخ داد: «در مراحل پایانی.»
مسی در تاریخ ۶ اکتبر برای آخرین بار پیراهن تیم ملی آرژانتین را بر تن خواهد کرد؛ زمانی که آرژانتین در ورزشگاه مونومنتال ریورپلات میزبان بنین، کشور آفریقایی غربی، خواهد بود.
پس از ۲۱ سال حضور در تیم ملی، اینکه مراسم خداحافظی مسی با عجله ترتیب داده شده و قرار است مقابل حریفی نه‌چندان مطرح برگزار شود، خود نمادی کوچک از آشفتگی‌ای است که خروج مسی از تیم ملی آرژانتین به وجود آورده است.
و به این ترتیب، به نظر می‌رسد خداحافظی مسی از تیم ملی قرار است طولانی‌ترین فصل در تاریخ فوتبال آرژانتین باشد.
کامنت‌ها