چرا آرژانتین نمی‌تواند شماره ۱۰ لیونل مسی را بازنشسته کند؟
ادواردو تَنزلی/نیویورک تایمز:
در یک آرایشگاه شلوغ در جنوب لندن، آرایشگری که هوادار منچستریونایتد است، هنگام مرتب کردن موهایم با آب‌وتاب درباره یکی از بازیکنان محبوبش، کریستیانو رونالدو، صحبت می‌کند. او می‌گوید دیگر هیچ بازیکنی نباید بتواند پیراهن شماره ۷ پرتغال را بپوشد.
از داخل آینه نگاهش می‌کنم و به این فکر می‌کنم که درباره یکی از قوانین کمترشناخته‌شده فیفا به او بگویم؛ قانونی که چنین چیزی را عملاً غیرممکن می‌کند. اما ترجیح می‌دهم سکوت کنم. آن لحظه، زمان مناسبی نبود.
رونالدو در این وقفه بازی‌های ملی زودتر اردوی پرتغال را ترک کرد، اما هنوز به‌طور رسمی از تیم ملی خداحافظی نکرده است. حتی روز دوشنبه، رئیس فدراسیون فوتبال پرتغال گفت احتمال بازگشت این مهاجم به تیم ملی زیاد است. بنابراین صحبت از بازنشسته کردن شماره پیراهن او هنوز خیلی زود است.
اما لیونل مسی روز سه‌شنبه از صحنه فوتبال ملی خداحافظی می‌کند. مراسم خداحافظی این بازیکن ۳۹ ساله از تیم ملی آرژانتین مقابل بولیوی و در ورزشگاه مونومنتال بوئنوس آیرس برگزار خواهد شد.
این بازی، ۲۰۸مین حضور مسی با پیراهن آرژانتین خواهد بود و آخرین فرصت او برای افزایش شمار ۱۲۵ گل ملی‌اش؛ هر دو آمار، رکوردهای تاریخ تیم ملی آرژانتین هستند.
مسی که در سال ۲۰۰۵ نخستین بازی ملی خود را انجام داد و از سال ۲۰۰۹ پیراهن شماره ۱۰ آرژانتین را بر تن کرد، بعدها دو قهرمانی پیاپی در کوپا آمریکا، در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴، و همچنین جام جهانی ۲۰۲۲ را به دست آورد و جایگاه خود را به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین ورزشکاران تاریخ تثبیت کرد.
خداحافظی مسی از فوتبال ملی بار دیگر بحث بازنشسته کردن شماره پیراهن‌ها را مطرح می‌کند.
اما آن قانون کمترشناخته‌شده فیفا دقیقاً چیست؟ و این قانون درباره پیراهن شماره ۱۰ آرژانتین چه معنایی دارد؟
در آمریکا، یک ستاره بزرگ ورزشی می‌تواند انتظار داشته باشد که شماره پیراهنش بازنشسته شود؛ به‌خصوص در ان‌بی‌ای یا ام‌ال‌بی که این اتفاق در آنها بسیار رایج است. این یکی از بالاترین افتخاراتی است که یک تیم می‌تواند به یک بازیکن اعطا کند: اینکه تأثیرگذاری و جایگاه او آن‌قدر بزرگ بوده که دیگر هیچ بازیکنی نباید آن شماره را بر تن کند.
در دبلیو‌ان‌بی‌ای، شماره ۱۰ سو برد در سیاتل استورم بازنشسته شده و در سیاتل رین نیز دیگر هیچ بازیکنی شماره ۱۵ را که پیش‌تر متعلق به مگان راپینو بود، نخواهد پوشید.
حتی ممکن است شماره یک بازیکن توسط چند تیم مختلف بازنشسته شود.
برای مثال، ویل چمبرلین را در نظر بگیرید؛ یکی از نیروهای مسلط ان‌بی‌ای در دهه ۱۹۶۰. شماره ۱۳ او در گلدن استیت وریرز، فیلادلفیا سونی‌سیکسرز و لس‌آنجلس لیکرز بازنشسته شده است. در بسکتبال، شماره‌های بازنشسته‌شده یک تیم معمولاً در سقف سالن ورزشی آن آویزان می‌شوند.
بعضی بازیکنان در طول دوران حرفه‌ای خود شماره‌های مختلفی می‌پوشند و در نتیجه چند شماره به افتخارشان بازنشسته می‌شود. کوبی برایانت فقید یکی از این نمونه‌هاست؛ شماره‌های ۸ و ۲۴ او در لیکرز بازنشسته شده‌اند. به‌جز لس‌آنجلس کلیپرز، همه تیم‌های ان‌بی‌ای دست‌کم یک شماره را به افتخار یکی از بازیکنان سابق خود بازنشسته کرده‌اند.
ویل چمبرلین نخستین و تنها بازیکن تاریخ ان‌بی‌ای است که در یک بازی ۱۰۰ امتیاز به دست آورده است.
حتی بعضی ورزشکاران آن‌قدر بزرگ بوده‌اند که شماره‌شان در کل لیگ بازنشسته شده است؛ شماره ۶ بیل راسل در ان‌بی‌ای، شماره ۴۲ جکی رابینسون در ام‌ال‌بی و شماره ۹۹ وین گرتزکی در تمام ان‌اچ‌ال.
در فوتبال اما بازنشسته کردن شماره پیراهن اتفاق نادری است. لیورپول پس از درگذشت تراژیک دیوگو ژوتا در سال ۲۰۲۵، برای ادای احترام به او شماره ۲۰ را بازنشسته کرد. یوهان کرایف با شماره ۱۴ در آژاکس، پائولو مالدینی با شماره ۳ در میلان، فرانکو بارزی با شماره ۶ در میلان و جود بلینگام با شماره ۲۲ در بیرمنگام‌سیتی نیز از دیگر نمونه‌ها هستند.
اما نکته جالب اینجاست که فیفا، که دست‌کم در جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داده نسبت به بعضی از نوآوری‌های ورزش آمریکا ــ مانند برنامه‌های سرگرمی بین دو نیمه و حلقه‌های قهرمانی ــ روی خوش نشان می‌دهد، قوانینی دارد که بازنشسته کردن شماره پیراهن در مسابقاتش را ممکن نمی‌کند.
در رقابت‌های فیفا و مسابقات کنفدراسیون‌های عضو فیفا ــ آرژانتین عضو کونمبول است ــ تیم‌های ملی موظف‌اند شماره‌های پیاپی را به تمام بازیکنان فهرست خود اختصاص دهند.
در جام جهانی ۲۰۲۶، هر تیم می‌توانست ۲۶ بازیکن در فهرست خود داشته باشد؛ بنابراین شماره‌های پیراهن باید از ۱ تا ۲۶ اختصاص پیدا می‌کردند. فیفا نیز رسماً اعلام کرده بود که شماره‌های ۱ تا ۲۶ برای بازیکنان هر تیم در نظر گرفته می‌شوند و شماره ۱ به‌طور اختصاصی برای یکی از دروازه‌بان‌هاست.
فدراسیون فوتبال آرژانتین پیش‌تر هم تلاش کرده بود شماره ۱۰ را به افتخار یک اسطوره دیگرِ قهرمان جام جهانی، دیه‌گو مارادونا، بازنشسته کند. این درخواست فدراسیون آرژانتین پیش از جام جهانی ۲۰۰۲ از سوی فیفا رد شد و در آن مسابقات، شماره ۱۰ به آریل اورتگا رسید.
در فوتبال باشگاهی ایتالیا اما داستان متفاوت بود و ناپولی شماره ۱۰ را به افتخار بازیکن سابقش مارادونا بازنشسته کرد.
با این حال، فدراسیون فوتبال آرژانتین می‌تواند در بازی‌های دوستانه شماره ۱۰ را کنار بگذارد؛ چرا که قوانین مربوط به شماره پیراهن در مسابقات دوستانه انعطاف‌پذیرتر است.
بنابراین اگرچه آرژانتین نمی‌تواند در تورنمنت‌های رسمی فیفا، شماره ۱۰ را برای همیشه به نام لیونل مسی کنار بگذارد، می‌تواند در بازی‌های دوستانه تصمیم بگیرد که این شماره را به بازیکن دیگری ندهد.
در آمریکا، یک ستاره بزرگ ورزشی می‌تواند انتظار داشته باشد که شماره پیراهنش بازنشسته شود؛ به‌خصوص در ان‌بی‌ای و ام‌ال‌بی که این اتفاق بسیار رایج است. بازنشسته کردن شماره، یکی از بالاترین افتخاراتی است که یک تیم می‌تواند به یک بازیکن بدهد؛ یعنی تأثیرگذاری و جایگاه او آن‌قدر بزرگ بوده که دیگر هیچ‌کس نباید آن شماره را بر تن کند.
در دبلیو‌ان‌بی‌ای، شماره ۱۰ سو برد در سیاتل استورم بازنشسته شده و در سیاتل رین نیز دیگر کسی شماره ۱۵ را که پیش‌تر متعلق به مگان راپینو بود، نخواهد پوشید.
حتی ممکن است شماره یک بازیکن توسط چند تیم مختلف بازنشسته شود.
ویل چمبرلین را در نظر بگیرید؛ یکی از مسلط‌ترین بازیکنان تاریخ ان‌بی‌ای که در سراسر دهه ۱۹۶۰ درخشید. شماره ۱۳ او در گلدن استیت وریرز، فیلادلفیا سونی‌سیکسرز و لس‌آنجلس لیکرز بازنشسته شده است. در بسکتبال، شماره‌های بازنشسته‌شده یک تیم معمولاً از سقف سالن آن آویزان می‌شوند.
بعضی بازیکنان در طول دوران حرفه‌ای خود شماره‌های مختلفی می‌پوشند و در نهایت چند شماره به افتخارشان بازنشسته می‌شود؛ مثل کوبی برایانت فقید که شماره‌های ۸ و ۲۴ او در لیکرز بازنشسته شده‌اند. به‌جز لس‌آنجلس کلیپرز، تمام تیم‌های ان‌بی‌ای دست‌کم یک شماره را به افتخار یکی از بازیکنان سابق خود بازنشسته کرده‌اند.
ویل چمبرلین نخستین و تنها بازیکن تاریخ ان‌بی‌ای است که در یک بازی ۱۰۰ امتیاز به ثمر رسانده است.
بعضی ورزشکاران نیز آن‌قدر بزرگ بوده‌اند که شماره‌شان در کل لیگ بازنشسته شده است؛ شماره ۶ بیل راسل در ان‌بی‌ای، شماره ۴۲ جکی رابینسون در ام‌ال‌بی و شماره ۹۹ وین گرتزکی در تمام ان‌اچ‌ال.
در فوتبال اما این اتفاق بسیار نادر است. لیورپول پس از درگذشت تراژیک دیوگو ژوتا در سال ۲۰۲۵، برای ادای احترام به او شماره ۲۰ را بازنشسته کرد. یوهان کرایف با شماره ۱۴ در آژاکس، پائولو مالدینی با شماره ۳ در میلان، فرانکو بارزی با شماره ۶ در میلان و جود بلینگام با شماره ۲۲ در بیرمنگام‌سیتی نیز از دیگر نمونه‌ها هستند.
با این حال، عجیب است که فیفا ــ که دست‌کم در جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داده نسبت به برخی سنت‌ها و نوآوری‌های ورزش آمریکا، از جمله برنامه‌های سرگرمی بین دو نیمه و حلقه‌های قهرمانی، روی خوش نشان می‌دهد ــ قوانینی دارد که بازنشسته کردن شماره پیراهن‌ها را غیرممکن می‌کند.
در تورنمنت‌های فیفا و مسابقات کنفدراسیون‌های زیرمجموعه آن ــ آرژانتین عضو کونمبول است ــ تیم‌های ملی باید شماره‌های مشخصی را برای تمام بازیکنان فهرست خود تعیین کنند. در جام جهانی ۲۰۲۶، هر تیم می‌توانست ۲۶ بازیکن در فهرست نهایی داشته باشد و طبق مقررات، شماره‌های ۱ تا ۲۶ به بازیکنان اختصاص پیدا می‌کرد.
فدراسیون فوتبال آرژانتین پیش از این هم تلاش کرده بود شماره ۱۰ را به افتخار یک اسطوره دیگرِ قهرمان جام جهانی، دیه‌گو مارادونا، بازنشسته کند. اما فیفا پیش از جام جهانی ۲۰۰۲ این درخواست را رد کرد و در آن مسابقات، شماره ۱۰ به آریل اورتگا رسید.
البته در فوتبال باشگاهی، این کار امکان‌پذیر است و ناپولی شماره ۱۰ را به افتخار مارادونا بازنشسته کرده است.
با این حال، فدراسیون فوتبال آرژانتین می‌تواند در بازی‌های دوستانه شماره ۱۰ را کنار بگذارد؛ جایی که قوانین مربوط به شماره پیراهن انعطاف بیشتری دارند.
در نتیجه، آرژانتین نمی‌تواند در تورنمنت‌های رسمی فیفا شماره ۱۰ را برای همیشه کنار بگذارد، اما می‌تواند در بازی‌های دوستانه آن را به بازیکن دیگری ندهد. همین موضوع باعث می‌شود بحث درباره اینکه چه کسی روزی جانشین لیونل مسی و صاحب شماره ۱۰ آرژانتین خواهد شد، همچنان باز بماند.
شماره ۱۰ آرژانتین پیش از مسی در اختیار دیه‌گو مارادونا بود و حالا مسی آن را به تن دارد؛ دو بازیکن بزرگ تاریخ فوتبال آرژانتین. پیش از آنها نیز یک جادوگر چپ‌پا به نام ماریو کمپس این شماره را پوشیده بود.
مسی به فیفا گفت: «همه ما فکر می‌کردیم به‌عنوان بازیکن کمی متفاوت هستیم. حتی اگر واقعاً این‌طور هم نبود، از همان سنین پایین همه دوست داشتیم شماره ۱۰ را بپوشیم. مشخص است که این پیراهن همیشه خاص بوده است.»
شماره‌ای که با انتظارات بسیار بزرگی همراه است. با این حال، استعدادهای آرژانتینی که ممکن است در آینده شماره ۱۰ را بر تن کنند، نیکو پاز از کومو و فرانکو ماستانتونو از رئال مادرید هستند؛ هر دو بازیکنانی خلاق و چپ‌پا. البته ممکن است این شماره به یک ستاره باتجربه و تثبیت‌شده برسد؛ بازیکنی مثل الکسیس مک‌آلیستر که در سطح باشگاهی با پیراهن لیورپول شماره ۱۰ را می‌پوشد.
لیونل اسکالونی، سرمربی آرژانتین، به فیفا گفت: «تا بازی آخر لئو صبر می‌کنیم و بعد می‌بینیم چه اتفاقی می‌افتد. ایده این است که یک بازیکن شماره ۱۰ را مال خودش کند.»
کامنت‌ها