ستاره سرخ و راتکو ملادیچ؛ چرا این باشگاه اروپایی از یک جنایتکار جنگی تجلیل میکند؟
فیلیپ باکینگام/اتلتیک:
دربی ابدی، بزرگترین مسابقه فوتبال صربستان که بین دو همسایه بلگرادی، ستاره سرخ و پارتیزان برگزار میشود، روز یکشنبه تحتالشعاع ادای احترام به راتکو ملادیچ، جنایتکار جنگی قرار گرفت.
هواداران ستاره سرخ که با نام رد استار بلگراد نیز شناخته میشود ــ موفقترین باشگاه منطقه بالکان که در سال ۱۹۹۱ قهرمان جام باشگاههای اروپا (رقابتهایی که امروز با نام لیگ قهرمانان اروپا شناخته میشود) شد ــ هنگام برگزاری یک دقیقه سکوت پیش از آغاز مسابقه، تصویری عظیم از ملادیچ را روی سکوها به نمایش گذاشتند.
ملادیچ که به «قصاب بوسنی» شهرت داشت، هنگام مرگ در ماه گذشته در بازداشتگاه سازمان ملل در لاهه هلند، در حال گذراندن حبس ابد به اتهام نسلکشی، جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در جریان جنگهای بالکان بود. مراسم تشییع او روز دوشنبه در بلگراد برگزار شد و هزاران نفر در خیابانهای پایتخت صربستان حضور پیدا کردند.
اما چرا ملادیچ همچنان در میان هواداران ستاره سرخ و پارتیزان چنین جایگاه مهمی دارد؟ و آیا این اتفاق پیامدهایی به دنبال خواهد داشت؟
در بلگراد چه اتفاقی افتاد؟
در آستانه مراسم تشییع جنازه ملادیچ، هواداران ستاره سرخ در جریان بازی روز یکشنبه، با نصب یک تِیفوی عظیم پشت یکی از دروازهها، مرگ او را گرامی داشتند. در این تصویر، ژنرال سابق صرب بوسنیایی در حالی دیده میشد که با دست اشاره میکرد و پرچم صربستان در پسزمینه قرار داشت.
در پایین تصویر عبارت «مقصد: پوتوچاری» دیده میشد؛ اشارهای به دستورهای ملادیچ در سال ۱۹۹۵، پیش از ورود نیروهایش به سِرِبِرنیتسا در بوسنی برای آغاز قتلعام پناهجویان مسلمان بوسنیایی که در آنجا تجمع کرده بودند.
بیش از ۸ هزار نفر ــ که اکثریت قریب به اتفاقشان مردان و پسران نوجوان بودند ــ کشته و در گورهای دستهجمعی دفن شدند.
ملادیچ که یک دهه را در مخفیگاه سپری کرده بود، سرانجام در سال ۲۰۱۱ دستگیر شد و در سال ۲۰۱۷ در دادگاه بینالمللی کیفری برای یوگسلاوی سابق محکوم شد. او به حبس ابد محکوم شد و آلفونس اوری، قاضی ریاستکننده دادگاه، در جریان محاکمهاش گفت اقدامات او «در زمره هولناکترین جنایاتی است که بشریت به خود دیده است.»
ملادیچ روز پنجشنبه، ۲۷ اوت، در ۸۴سالگی و پس از آنکه در زندان چندین سکته مغزی را پشت سر گذاشت، درگذشت؛ مرگ او بار دیگر تنشها را در منطقه بالکان شعلهور کرده است. او همچنان در میان ملیگرایان صرب چهرهای محبوب به شمار میرود؛ جریانی که حضور آن را میتوان در میان اولتراهای چندین باشگاه بزرگ فوتبال نیز احساس کرد.
هم ستاره سرخ و هم رقیب همشهریاش، پارتیزان، بر پیوندهای خود با نیروهای نظامی تأکید دارند. یک تانک بهطور دائمی مقابل ورزشگاه رایکو میتیچ، ورزشگاه ستاره سرخ، قرار دارد؛ درست روبهروی ورودیای که گروه بدنام اولتراهای باشگاه، دِلییه، از آن استفاده میکنند.
هواداران دو تیم پیش از دیدار اخیرشان در روز یکشنبه، در ستایش ملادیچ به نقطه اشتراک رسیدند؛ جایی که صدای هر دو گروه در ورزشگاه به گوش میرسید که نام ملادیچ را فریاد میزدند. این مسابقه با پیروزی ۲ بر یک ستاره سرخ در خانه به پایان رسید. این باشگاه ویدیوی لحظه برگزاری یک دقیقه سکوت را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و در توضیح آن نیز از ایموجی ادای احترام نظامی استفاده کرد.
همین حساب رسمی باشگاه روز دوشنبه، همزمان با برگزاری مراسم تشییع جنازه، تصویری از یک نقاشی دیواری منتشر کرد که کلاه نظامی ارتش ملادیچ را به تصویر میکشید. صف طولانی عزاداران در خیابانهای بلگراد شکل گرفته بود و اعضای ارتش صربستان نیز در میان آنها حضور داشتند. همچنین برای افرادی که میخواستند از شهرهای مختلف صربستان خود را به بلگراد برسانند تا در مراسم بزرگداشت درگذشت ملادیچ شرکت کنند، سفر رایگان در نظر گرفته شده بود.
پس از مرگ ملادیچ، درخواستهای بینالمللی متعددی برای جلوگیری از قهرمانسازی و تجلیل از او مطرح شده است. سناتورهای آمریکایی ژان شاهین و چاک گراسلی به همراه کیت سلف، نماینده کنگره آمریکا، در بیانیهای مشترک که آخر هفته منتشر کردند، خواستار آن شدند که در صربستان از ملادیچ تجلیل نشود.
آنها گفتند اینکه قرار است ملادیچ با مراسم رسمی و افتخارات دولتی و نظامی به خاک سپرده شود، «عمیقاً نگرانکننده» است.
آیا این اتفاق سابقه دارد؟
این اولین بار نیست که هواداران ستاره سرخ مرگ ملادیچ را گرامی میدارند.
در دیدار برگشت پلیآف انتخابی لیگ اروپا مقابل ویکتوریا پلژن در جمهوری چک، که روز ۲۷ اوت، همزمان با روز مرگ ملادیچ، برگزار شد، هواداران بنرهایی با این مضمون به نمایش گذاشتند: «ژنرال، جاودانه بر تو درود و سپاس.» نام ملادیچ نیز در جریان مسابقه از سوی هواداران سر داده شد و حسابهای رسمی باشگاه در شبکههای اجتماعی تصاویری از این نمایش را منتشر کردند.
یوفا روز بعد تحقیقات خود را در این زمینه آغاز کرد و جمعه گذشته نیز اقدامات انضباطی علیه باشگاه اعلام شد. یوفا تشخیص داد که ستاره سرخ «پیامی نامناسب برای یک رویداد ورزشی» را به نمایش گذاشته و علاوه بر آن، مرتکب «رفتار نژادپرستانه و/یا تبعیضآمیز» نیز شده است.
جریمههایی به مجموع ۹۸ هزار و ۲۵۰ یورو (کمی بیش از ۸۴ هزار پوند/۱۱۴ هزار دلار) برای ستاره سرخ در نظر گرفته شد. این باشگاه همچنین اجازه ندارد برای دیدار بعدی خارج از خانهاش در رقابتهای اروپایی، بلیت بفروشد؛ دیداری برابر لوگانو سوئیس در مرحله لیگ لیگ کنفرانس اروپا که ۱۵ اکتبر برگزار خواهد شد. ستاره سرخ پس از شکست مقابل پلژن نتوانست به مرحله مربوطه در لیگ اروپا راه پیدا کند.
با این حال، یوفا اختیار انضباطی برای برخورد با ستاره سرخ به دلیل نمایش روز یکشنبه در مسابقه لیگ داخلی در بلگراد را ندارد. مسئولیت رسیدگی به این اتفاق بر عهده فدراسیون فوتبال صربستان خواهد بود. اتلتیک برای دریافت توضیح در اینباره با این فدراسیون تماس گرفته است.
واکنشها چه بوده است؟
دو پست منتشرشده در شبکههای اجتماعی که هر دو به نظر میرسد در تجلیل از ملادیچ بودهاند، نشان میدهند که ستاره سرخ همچنان از تصمیم خود برای برگزاری یک دقیقه سکوت حمایت میکند؛ با این حال، مرکز یادبود سربرنیتسا که یادبود نسلکشی سال ۱۹۹۵ است، همچنان نسبت به این اتفاق ابراز نارضایتی کرده است.
این مرکز ماه گذشته اقدامات هواداران ستاره سرخ را محکوم و از یوفا درخواست کرد وارد عمل شود. در بیانیهای که رسانههای بوسنیایی آن را منتشر کردند و اتلتیک نیز صحت آن را تأیید کرد، آمده است:
«باشگاهی که آگاهانه از کانالهای ارتباطی رسمی خود برای انتشار پیامهایی در تجلیل از فردی که از نظر قانونی به نسلکشی محکوم شده است استفاده میکند، نمیتواند چنین رفتاری را صرفاً به رفتار هواداران نسبت دهد.»
در ادامه این بیانیه آمده است:
«این دیگر صرفاً مسئله هواداران نیست، بلکه به رابطه نهادی باشگاه با ارزشهایی مربوط میشود که یوفا فوتبال اروپا را بر پایه آنها بنا کرده است.»
مرکز یادبود سربرنیتسا برای دریافت توضیحات بیشتر درباره این اتفاق اخیر مورد تماس قرار گرفته است. اتلتیک همچنین با ستاره سرخ تماس گرفته است.
کامنتها