بازگشت مورینیو؛ پشتپرده بازگشت غیرمنتظره ژوزه مورینیو به رئال مادرید
ژوزه مورینیو به رئال مادرید بازگشته است.
سیزده سال پس از پایان نخستین دوره حضورش در فاصله سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳؛ دورانی که با اختلافها و تنشهای فراوان به پایان رسید، این مربی ۶۳ ساله پرتغالی بار دیگر هدایت غول فوتبال اسپانیا را بر عهده گرفته است. این بازگشت، تازهترین تحول بزرگ پس از فصلی فوقالعاده پرآشوب در سانتیاگو برنابئو به شمار میرود.
رئال مادریدی که مورینیو آن را ترک کرده بود، در بسیاری از جنبههای مهم تغییر کرده است. با این حال، یک چیز همچنان بدون تغییر باقی مانده است؛ فلورنتینو پرز هنوز تصمیمگیرنده اصلی باشگاه است.
حتی تا شش هفته پیش، کمتر کسی مورینیو را گزینهای جدی برای جانشینی آلوارو آربلوا روی نیمکت رئال مادرید میدانست. اما در تاریخ ۲۸ آوریل، The Athletic در گزارشی اختصاصی فاش کرد که این فلورنتینو پرز بوده که نقش اصلی را در فراهم کردن فرصت دوباره برای مورینیو ایفا کرده است.
انتشار این خبر بازتاب گستردهای داشت و حتی در داخل باشگاه رئال مادرید نیز جنجال به پا کرد. باشگاه برای چند روز بهصورت غیررسمی این گزارش را تکذیب میکرد و همین مسئله باعث شد رسانههای اسپانیایی نیز گزارشهایی در همان راستا منتشر کنند.
اما واقعیت این بود که روند بازگرداندن مورینیو از همان زمان آغاز شده بود.
مطرح شدن ناگهانی نام مورینیو بسیاری را غافلگیر کرد؛ اما نه کسانی را که به نزدیکترین حلقه اطراف فلورنتینو پرز تعلق داشتند.
رئیس باشگاه رئال مادرید از همان ماه دسامبر، نام مورینیو را در گفتوگو با افراد مورد اعتمادش مطرح کرده بود؛ زمانی که از نگاه او دیگر روشن شده بود ژابی آلونسو باید از سمتش برکنار شود، با وجود اینکه تنها در ماه مه همان سال او را بهعنوان سرمربی منصوب کرده بود.
با این حال، در آن مقطع بازگرداندن مورینیو عملی به نظر نمیرسید؛ چرا که او در سپتامبر همان سال هدایت بنفیکا را پذیرفته و قراردادی تا ژوئن ۲۰۲۷ امضا کرده بود.
در نتیجه، باشگاه به سراغ آلوارو آربلوا رفت؛ مربیای که برای فصل ۲۶-۲۰۲۵ به سرمربیگری تیم دوم رئال مادرید ارتقا یافته بود. او در ۱۲ ژانویه هدایت تیم اصلی را بر عهده گرفت، اما تنها دو روز بعد، در نخستین مسابقه رسمی خود، با شکست مقابل آلباسته از دسته دوم اسپانیا در جام حذفی، شروعی ناامیدکننده را تجربه کرد.
دو هفته بعد، این مربی کمتجربه در آخرین دیدار مرحله لیگ لیگ قهرمانان اروپا مقابل بنفیکای مورینیو قرار گرفت. شکست پرگل ۴ بر ۲ در لیسبون و سپس قرعهای که بار دیگر سرنوشت دو تیم را به هم گره زد، باعث شد بنفیکای مورینیو در مرحله پلیآف حذفی نیز دوباره به مصاف رئال مادرید برود؛ این بار در دیداری رفتوبرگشت.
بازی رفت که ۱۷ فوریه در پایتخت پرتغال برگزار شد، پس از آن متوقف شد که وینیسیوس جونیور مدعی شد جانلوکا پرستیانی، وینگر بنفیکا، به او توهینی با مضمون نژادپرستانه کرده است.
پرستیانی این اتهام را رد کرد، اما بعداً اعتراف کرد که علیه مهاجم رئال مادرید از الفاظی همجنسگراهراسانه ــ نه نژادپرستانه ــ استفاده کرده است؛ اعترافی که در نهایت به محرومیت او از سوی یوفا و فیفا انجامید.
مورینیو در همان شب مدعی شد که وینیسیوس خود زمینهساز این اتفاق بوده است. او در گفتوگو با آمازون پرایم تلویحاً مهاجم برزیلی را مسئول تحریک اتفاقات دانست و حتی چنین القا کرد که رفتارهای وینیسیوس باعث شده او در سالهای اخیر بارها هدف توهینهای نژادپرستانه قرار بگیرد.
این اظهارات با موج گستردهای از انتقاد و محکومیت روبهرو شد و در آن مقطع، این تصور را به وجود آورد که احتمال همکاری مورینیو با تیمی که وینیسیوس جونیورِ ۲۵ ساله یکی از ستارههایش باشد، بهشدت کاهش یافته است.
مورینیو در همان مسابقه به دلیل اعتراض شدید به داور بر سر صحنهای دیگر نیز از کنار زمین اخراج شد؛ اتفاقی که باعث شد دیدار برگشت، یک هفته بعد در سانتیاگو برنابئو، را از روی نیمکت هدایت نکند.
با این حال، بازگشت مورینیو به برنابئو ــ برای نخستین بار از زمان جداییاش در سال ۲۰۱۳ ــ با هیجان و انتظار فراوانی همراه بود.
دهها خبرنگار در بخشی از ورزشگاه که رئال مادرید برای حضور او در جایگاه تدارک دیده بود، منتظر ماندند. اما مورینیو، مطابق شخصیت همیشگی و رازآلودش، هرگز ظاهر نشد و ترجیح داد شکست ۲ بر ۱ بنفیکا را از داخل اتوبوس تیمش تماشا کند؛ دیداری که البته با توجه به برتری ۳ بر ۱ رئال مادرید در مجموع دو بازی، به صعود تیم اسپانیایی انجامید. او در هیچ نقطهای از ورزشگاه دیده نشد.
پیشبینی میشد که مورینیو در آن شب با استقبال سرد و حتی خصمانه بخشی از هواداران رئال مادرید روبهرو شود. هنوز هم گروهی از هواداران باشگاه، به دلیل پایان پرتنش نخستین دوره حضور او روی نیمکت رئال، نگاه مثبتی به این مربی پرتغالی ندارند؛ دورهای که خود مورینیو در نشست خبری پیش از دیدار مرحله لیگ مقابل بنفیکا در ماه ژانویه، آن را «دورانی سخت، پرفشار و تقریباً خشن» توصیف کرده بود.
با این حال، مسئله مهمتر، اتفاقاتی بود که میان مورینیو و وینیسیوس جونیور رخ داده بود.
منابع نزدیک به وینیسیوس جونیور در همان زمان گفته بودند که اظهارات مورینیو به هیچ وجه برای این مهاجم برزیلی خوشایند نبوده است. با این حال، باشگاه رئال مادرید هیچ واکنش یا اظهار نظر علنی درباره این ماجرا انجام نداد. اکنون همان منابع میگویند وینیسیوس مشکلی با حضور مورینیو بهعنوان سرمربی جدید رئال مادرید ندارد.
پیروزی برابر بنفیکا و سپس ثبت پنج برد پیاپی ــ که از جمله آنها حذف منچسترسیتی در مرحله یکهشتم نهایی لیگ قهرمانان اروپا بود ــ بهترین مقطع دوران کوتاه مربیگری آلوارو آربلوا در تیم اصلی رئال محسوب میشد.
اما پشت پرده، مدیران باشگاه هرگز برنامههای جایگزین خود را کنار نگذاشتند.
رئال مادرید هر دو دیدار مرحله یکچهارم نهایی لیگ قهرمانان برابر بایرن مونیخ را واگذار کرد و بازی برگشت نیز در ۱۵ آوریل با شکست به پایان رسید. در همان زمان، فاصله این تیم با بارسلونا در جدول لالیگا به ۹ امتیاز رسیده بود و عملاً امیدی به قهرمانی باقی نمانده بود. پس از حذف از لیگ قهرمانان، مدیران باشگاه روند تغییرات را با جدیت بیشتری دنبال کردند.
در همین مقطع، فلورنتینو پرز گزارشهایی درباره افزایش تنشها و فضای نگرانکننده حاکم بر رختکن دریافت میکرد؛ شرایطی که سرانجام حدود یک ماه بعد، به درگیری شدید میان اورلین شوامنی و فدریکو والورده انجامید و به اوج بحران داخلی تیم تبدیل شد.
در آن مقطع، ژوزه مورینیو تنها گزینه مورد بررسی نبود. با این حال، یکی از منابع بانفوذ داخل باشگاه ابراز امیدواری کرده بود که در نهایت انتخاب به مورینیو ختم شود، زیرا از نگاه او تنها این مربی پرتغالی توانایی تغییر فضای منفی و روابط آسیبدیده داخل تیم را داشت.
نام مائوریسیو پوچتینو، سرمربی تیم ملی آمریکا، بارها در جلسات مطرح شد، اما هیچگاه مذاکرات رسمی با او آغاز نشد. همچنین از دیدیه دشان، سرمربی تیم ملی فرانسه، و اونای امری، سرمربی استون ویلا، نیز بهعنوان گزینههای احتمالی یاد میشد؛ هرچند امری گزینهای نبود که مورد پسند فلورنتینو پرز باشد.
در همان زمان، شایعاتی نیز درباره احتمال حضور یورگن کلوپ، سرمربی سابق لیورپول، منتشر شد. اگرچه مدیران رئال مادرید از نظر شخصیتی و حرفهای به کلوپ علاقه داشتند، اما هیچ مذاکره رسمی میان دو طرف انجام نشد. خود کلوپ و اطرافیانش نیز بارها، چه در اظهارات عمومی و چه در گفتوگوهای خصوصی، تأکید کردند که قصد ندارند از سمت خود بهعنوان مدیر جهانی فوتبال گروه ردبول، سمتی که از ژانویه ۲۰۲۵ بر عهده گرفته بود، کنارهگیری کنند.
در این میان، تونی کروس که درباره بازگشتش به رئال مادرید برای پذیرفتن نقشی که هنوز ساختار دقیق آن مشخص نشده بود، با باشگاه گفتوگوهایی انجام داده بود، در شبکه اجتماعی X شایعات مربوط به تلاشش برای متقاعد کردن هموطنش کلوپ را تکذیب کرد.
برخی رسانهها مدعی شده بودند کروس، که بین سالهای ۲۰۱۴ تا زمان بازنشستگیاش در ۲۰۲۴ برای رئال مادرید بازی کرد، از این فرصت استفاده کرده که همسایه کلوپ در مایورکا است تا او را برای حضور در برنابئو راضی کند. اما منابع آگاه به The Athletic این ادعا را رد کردند و حتی افزودند که کروس اساساً خانهای در مایورکا ندارد.
همچنین، از طریق سانتیاگو سولاری، مدیر فوتبال رئال مادرید ــ که نفوذش در باشگاه بهطور محسوسی کاهش یافته بود ــ تماس اولیه و محتاطانهای با لیونل اسکالونی، سرمربی تیم ملی آرژانتین، برقرار شد.
یکی از منابع نزدیک به فلورنتینو پرز در آن زمان گفته بود:
«سرمربی را رئیس باشگاه انتخاب میکند.»
او همچنین تأکید کرده بود که هر فردی که پرز انتخاب کند، «با تمام پیامدهای آن، از حمایت کامل باشگاه برخوردار خواهد بود» و اینکه رئیس ۷۹ ساله باشگاه «برنامهای کاملاً روشن» در ذهن دارد.
آن برنامه، چیزی نبود جز بازگرداندن ژوزه مورینیو به رئال مادرید.
جدایی مورینیو و رئال مادرید در سال ۲۰۱۳، برای هر دو طرف احساسی دوگانه بر جای گذاشت؛ گویی ماجرای آنها هرگز به پایان واقعی خود نرسیده بود و هنوز کاری ناتمام میانشان باقی مانده بود. افرادی که فلورنتینو پرز را بهخوبی میشناسند، میگویند مورینیو سرمربیای است که رئیس باشگاه بیش از هر مربی دیگری برای او احترام قائل بوده است.
پرز دلایل زیادی برای انتخاب دوباره مورینیو در ذهن داشت. او هنوز با علاقه به یاد میآورد که چگونه مورینیو مقابل بارسلونای پپ گواردیولا ایستاد و روحیه رقابتی را که رئال مادرید از دست داده بود، دوباره به این تیم بازگرداند.
مورینیو در نخستین فصل حضورش، یعنی ۱۱-۲۰۱۰، با شکست دادن بارسلونا قهرمان کوپا دلری شد. یک فصل بعد نیز با ثبت رکورد ۱۰۰ امتیاز و ۱۲۱ گل زده، رئال مادرید را به قهرمانی لالیگای فصل ۱۲-۲۰۱۱ رساند؛ آماری که در آن زمان رکوردی تاریخی محسوب میشد.
او همچنین رئال مادرید را سه بار تا آستانه قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا پیش برد، هرچند هر سه بار در مرحله نیمهنهایی حذف شد. علاوه بر این، در سال ۲۰۱۲ با غلبه بر بارسلونا، سوپرجام اسپانیا را نیز فتح کرد.
سالهاست این باور وجود دارد که مورینیو پایههای موفقیتهای پیاپی رئال مادرید در اروپا را بنا گذاشت؛ افتخاراتی که بعدها با هدایت کارلو آنچلوتی و زینالدین زیدان به اوج رسید.
آشنایی و اعتماد نیز یکی دیگر از عوامل مهم در این تصمیم بود. فلورنتینو پرز همواره نشان داده که به مربیانی که شناخت عمیقی از آنها دارد، اعتماد بیشتری میکند. از زمان آغاز دومین دوره ریاست او در سال ۲۰۰۹، هر سه مربی بزرگ باشگاه ــ آنچلوتی، زیدان و حالا مورینیو ــ برای دومین بار به نیمکت رئال مادرید بازگشتهاند.
مجموع این عوامل باعث شد مورینیو به گزینهای ایدهآل برای پرز تبدیل شود و در داخل باشگاه نیز مخالفت چندانی با این تصمیم وجود نداشت. هرچند برخی مدیران درباره این موضوع ابراز نگرانی میکردند که شخصیت جنجالی و گاه دوقطبیکننده مورینیو شاید بهترین مسیر برای آینده باشگاه نباشد، اما رئیس رئال مادرید مصمم بود شخصاً مسئولیت کامل این تصمیم را بر عهده بگیرد.
با این حال، درست در آستانه نهایی شدن این بازگشت، اتفاقی غیرمنتظره رخ داد؛ اتفاقی که هزینه به خدمت گرفتن مورینیو را به شکل قابل توجهی افزایش داد.
مورینیو در هفته منتهی به دیدار بنفیکا مقابل فامالیسائو در تاریخ ۲ مه، از علاقه رئال مادرید برای بازگرداندن او مطلع شد.
پس از آن، رئال مادرید بهطور رسمی مذاکرات با ژرژ مندس، مدیر برنامههای مورینیو، را آغاز کرد. در این مذاکرات، مدیران باشگاه انتظارات خود از سرمربی پرتغالی را برای او تشریح کردند و مورینیو نیز فرصت یافت تا مهمترین ایدههایش برای پروژه جدید را ارائه دهد.
از جمله خواستههای او، حضور بخشی از کادر فنی مورد اعتمادش در مادرید و همچنین داشتن نقش مؤثر و شنیده شدن نظرش در برنامهریزی نقلوانتقالات، ساختار تیم و سایر تصمیمات مهم باشگاه بود.
رئال مادرید با انتقال پنج نفر از اعضای کادر فنی مورینیو از بنفیکا موافقت کرد:
- ژوائو ترالائو و پدرو ماچادو (دستیاران)
- روبرتو مریا (آنالیزور)
- آنتونیو دیاس (مربی بدنساز)
- نونو سانتوس (مربی دروازهبانها)
همچنین انتظار میرود مورینیو و مدیران باشگاه درباره ایجاد سمتی جدید در ساختار رئال مادرید نیز گفتوگو کنند؛ جایگاهی که بهعنوان حلقه ارتباطی میان تیم اصلی و هیئتمدیره عمل خواهد کرد. هدف از ایجاد این نقش، سپردن امور روزمره به فردی است که شناخت کاملی از رئال مادرید و فوتبال اسپانیا داشته باشد.
در میان گزینههای مطرحشده برای این سمت، نام پهپه، مدافع سابق رئال مادرید که در سال ۲۰۲۴ از فوتبال خداحافظی کرد، نیز دیده میشد؛ اما این مدافع ۴۳ ساله در نهایت این مسئولیت را بر عهده نخواهد گرفت.
با وجود ورود اعضای جدید کادر فنی، مورینیو علاقه داشت دو عضو فعلی کادر رئال مادرید نیز در تیم باقی بمانند؛ آنتونیو پینتوس، مربی بدنساز، و لوئیس یوپیس، مربی دروازهبانها؛ دو چهرهای که از حمایت و اعتماد کامل فلورنتینو پرز نیز برخوردارند و انتظار میرود به کار خود ادامه دهند.
در زمینه تقویت ترکیب، مورینیو اولویت را به استحکام خط دفاعی داده است.مورینیو از همان آغاز دومین دوره حضورش در رئال مادرید، نقش پررنگی در برنامه نقلوانتقالات باشگاه ایفا کرده است. او برای تقویت ساختار تیم، جذب ابراهیما کوناته و دنزل دومفریس را نهایی کرده و مارک کوکوریا را نیز بهعنوان گزینه اصلی سمت چپ خط دفاعی به مادرید آورده است. همچنین، مذاکرات برای جذب برناردو سیلوا بهعنوان هافبکی خلاق و باتجربه نیز از مدتها پیش نهایی شده است.همچنین برای پست دفاع چپ نیز نامهای ریکاردو کالافیوری از آرسنال و یوشکو گواردیول از منچسترسیتی مطرح شدهاند؛ دو بازیکنی که علاوه بر دفاع چپ، توانایی بازی در قلب خط دفاع را نیز دارند.
در خط میانی، اهداف اصلی باشگاه ویتینیا و ژائو نوس، دو هافبک پاریسنژرمن، بودند؛ هرچند جذب هیچیک در شرایط فعلی واقعبینانه تلقی نمیشود.در کنار آنها، نام انزو فرناندس از چلسی و رودری از منچستر سیتی نیز در فهرست گزینههای باشگاه قرار دارد.همچنین رئال مادرید روز سهشنبه اعلام کرد پیشنهادی ۱۵۰ میلیون یورویی برای جذب خولیان آلوارس، مهاجم اتلتیکو مادرید، ارائه کرده است؛ پیشنهادی که از سوی این باشگاه رد شد.
در اوایل ماه مه، مورینیو از حضورش در بنفیکا رضایت داشت و میدانست که مدیران باشگاه قصد دارند قراردادش را تمدید کنند. اما بهتدریج اولویتهای او تغییر کرد و بازگشت به رئال مادرید به گزینه نخستش تبدیل شد.
بنفیکا نیز رفتهرفته با این واقعیت کنار آمد و روند بررسی جانشینان احتمالی را آغاز کرد. مارکو سیلوا، سرمربی فولام، از همان ابتدا گزینه اصلی باشگاه بود و این مربی ۴۸ ساله سرانجام در همین هفته بهعنوان سرمربی جدید بنفیکا منصوب شد. از سوی دیگر، باشگاه فولام نیز سکان هدایتش را به آلوارو آربلوا سپرد.
همزمان با پیشرفت مذاکرات میان رئال مادرید و ژرژ مندس بر سر انتقال مورینیو، همه طرفها به این جمعبندی رسیده بودند که برای برداشتن گامهای نهایی باید تا پایان فصل فوتبال پرتغال صبر کنند. رئال مادرید میخواست احترام خود را نسبت به بنفیکا حفظ کند و مورینیو نیز تمایل داشت باشگاه را با بهترین شرایط ممکن ترک کند.
در تاریخ ۱۳ مه، یعنی چهارشنبه پیش از آخرین مسابقه فصل ۲۶-۲۰۲۵، بنفیکا از طریق ژرژ مندس، پیشنهاد رسمی تمدید قرارداد مورینیو را ارائه کرد.
مورینیو یک روز بعد در نشست خبری اعلام کرد که هنوز این پیشنهاد را بررسی نکرده است، زیرا نمیخواست تمرکزش پیش از آخرین بازی فصل بر هم بخورد.
اما واقعیت چیز دیگری بود؛ او از همان ابتدا هیچ قصدی برای پذیرش این پیشنهاد نداشت.
در همان هفته، مورینیو در گفتوگو با چند نفر از افراد نزدیک به باشگاه بنفیکا، بهصورت خصوصی اعلام کرد که در پایان فصل این تیم را ترک خواهد کرد.
قرار بود معرفی رسمی مورینیو بهعنوان سرمربی جدید رئال مادرید در هفتهای که از دوشنبه ۲۵ مه آغاز میشد ــ دو روز پس از آخرین بازی فصل رئال ــ برگزار شود.
اما در ۲۳ مه، تنها یک روز پیش از پایان مهلت ثبتنام نامزدهای انتخابات ریاست باشگاه، اعلام شد که انریکه ریکلمه، کارآفرین ۳۷ ساله حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، قصد دارد در انتخابات ریاست باشگاه با فلورنتینو پرز رقابت کند؛ انتخاباتی که خود پرز در ۱۲ مه فراخوان برگزاری آن را صادر کرده بود.
اگر رئال مادرید مطابق برنامه اولیه عمل میکرد، میتوانست تا ۲۹ مه از بند فسخ ویژهای در قرارداد مورینیو با بنفیکا استفاده کند و تنها حدود ۶ میلیون یورو برای آزادسازی او بپردازد. اما به دلیل تأخیر ناشی از انتخابات، این مهلت از دست رفت و باشگاه ناچار شد ۱۵ میلیون یورو، یعنی مبلغ کامل بند آزادسازی مورینیو، را پرداخت کند.
با وجود این تأخیر، مورینیو همچنان به یکی از مهرههای مهم کارزار انتخاباتی فلورنتینو پرز تبدیل شد. درست زمانی که ریکلمه تلاش میکرد با وعده جذب ارلینگ هالند نظر حدود ۱۰۰ هزار عضو واجد شرایط رأی دادن باشگاه را جلب کند، ستاد انتخاباتی پرز عملاً از توافق با مورینیو پرده برداشت.
روز بعد، باشگاه بنفیکا نیز اعلام کرد که رئال مادرید بهطور رسمی این باشگاه را در جریان تصمیم قطعی خود برای پرداخت بند آزادسازی ۱۵ میلیون یورویی مورینیو قرار داده است؛ البته مشروط به اینکه فلورنتینو پرز در انتخابات دوباره به ریاست باشگاه برسد.
پیروزی پرز در روز یکشنبه با کسب ۶۵ درصد آرا، راه را برای انجام آخرین تشریفات اداری هموار کرد. مورینیو روز سهشنبه به مادرید سفر کرد، چهارشنبه برای انجام برخی امور به پرتغال بازگشت و سرانجام روز پنجشنبه، رئال مادرید با انتشار بیانیهای رسمی، انتصاب او را اعلام کرد.
قرار است تمرینات پیشفصل رئال مادرید تحت هدایت مورینیو از ۱۳ ژوئیه آغاز شود. اکنون رئال مادرید و ژوزه مورینیو بار دیگر در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند؛ اما همه میدانند که دشوارترین بخش این پروژه، تازه از همین حالا آغاز شده است.
کامنتها