نبردی که در زمین نیست؛آیا مراکش فینال جام جهانی ۲۰۳۰ را از اسپانیا میرباید؟
حتی پیش از آنکه آتشبازی مراسم اهدای جام در ورزشگاه متلایفِ نیوجرسی به پایان برسد، نگاهها به چهار سال بعد معطوف شده بود.
جام جهانی ۲۰۳۰ به میزبانی مشترک اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار خواهد شد. سه دیدار نخست این رقابتها نیز در چارچوب جشن صدمین سالگرد نخستین جام جهانی، که در سال ۱۹۳۰ برگزار شد، به میزبانی اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه انجام میشود.
طرح مشترک این سه کشور که بر اساس آن سایر مسابقات در ۱۱ ورزشگاه اسپانیا، ۶ ورزشگاه مراکش و ۳ ورزشگاه پرتغال برگزار خواهد شد، در دسامبر ۲۰۲۴ به طور رسمی به تأیید فیفا رسید.
با این حال، هنوز بسیاری از جزئیات جام جهانی ۲۰۳۰ مشخص نشده است؛ مهمترین پرسش برای کشورهای میزبان نیز همچنان بیپاسخ مانده: کدام ورزشگاه افتخار میزبانی فینال، بزرگترین رویداد فوتبال جهان، را به دست خواهد آورد؟
در حال حاضر چه کشوری از شانس بیشتری برخوردار است؟
اگرچه ورزشگاه نیوکمپ بارسلونا (که هنوز در حال بازسازی است) از نظر استانداردهای فیفا شرایط لازم برای میزبانی فینال جام جهانی را دارد، اما سانتیاگو برنابئو، ورزشگاه رئال مادرید، همواره گزینه مورد علاقه فدراسیون فوتبال اسپانیا (RFEF) بوده است.
برنابئو یکی از مشهورترین و نمادینترین ورزشگاههای فوتبال جهان به شمار میرود؛ تنها ورزشگاهی که تاکنون میزبان فینال جام جهانی فوتبال (در سال ۱۹۸۲، زمانی که اسپانیا بهتنهایی میزبان مسابقات بود)، فینال جام ملتهای اروپا، فینال لیگ قهرمانان اروپا و فینال کوپا لیبرتادورس (معادل لیگ قهرمانان آمریکای جنوبی) بوده است.
این ورزشگاه در سالهای اخیر با پروژهای عظیم به ارزش ۱.۵ میلیارد یورو (معادل ۱.۳ میلیارد پوند یا ۱.۷ میلیارد دلار) به طور کامل بازسازی شده است؛ پروژهای که امکانات ویژه جدید برای میهمانان VIP، بخشهای پذیرایی و رسانهای، نمای مدرن موسوم به «پوسته نقرهای» و نمایشگرهای دیجیتالی ۳۶۰ درجه را به برنابئو اضافه کرد. این امکانات نخستین بار در نوامبر گذشته، هنگام میزبانی نخستین مسابقه لیگ فوتبال آمریکایی (NFL) در اسپانیا، به طور گسترده به نمایش گذاشته شدند.
منابعی در فدراسیون فوتبال اسپانیا ــ که مانند سایر افراد حاضر در این گزارش به دلیل نداشتن مجوز برای اظهار نظر علنی، به شرط ناشناس ماندن با The Athletic صحبت کردهاند ــ هفته گذشته گفتند که «دلایل زیادی» وجود دارد که نشان میدهد سانتیاگو برنابئو بهترین گزینه برای میزبانی فینال جام جهانی ۲۰۳۰ است.
به گفته این منابع، اسپانیا بزرگترین کشور میزبان این دوره از مسابقات خواهد بود، بیشترین تعداد بازیها را برگزار میکند، تجربه گستردهای در میزبانی رویدادهای بزرگ ورزشی دارد و از نظر فوتبالی نیز قدرتمندترین کشور میان میزبانان به شمار میرود؛ موضوعی که عملکرد تیم لوئیس دلافوئنته در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز آن را تأیید کرد.
یکی دیگر از منابع آگاه از دیدگاه فدراسیون اسپانیا نیز افزود که حامیان مالی و مدیران صنعت ورزش ترجیح میدهند فینال در ورزشگاهی با چنین پیشینه تاریخی و در قلب یکی از پربازدیدترین پایتختهای اروپا برگزار شود.
با این حال، همین منبع تأکید کرد که تفاوت در نحوه عملکرد فدراسیونها و دولتهای اسپانیا و مراکش از زمان قطعی شدن میزبانی مشترک، شرایط را به شکل محسوسی تغییر داده است.
او گفت:
«هجده ماه پیش تقریباً غیرممکن بود که برنابئو میزبانی فینال جام جهانی ۲۰۳۰ را از دست بدهد، اما امروز اگر این اتفاق بیفتد، اصلاً تعجب نمیکنم. جایگاه فدراسیون فوتبال اسپانیا در حال حاضر بسیار ضعیف است، بهویژه وقتی آن را با همه اقداماتی که مراکش انجام داده مقایسه میکنید.»
مراکش برای کسب میزبانی فینال چه اقداماتی انجام داده است؟
مراکش حتی پیش از آنکه فیفا به طور رسمی میزبانی مشترک جام جهانی را به این کشور واگذار کند، برنامهریزی برای ساخت ورزشگاهی جدید با ظرفیت ۱۱۵ هزار نفر در نزدیکی شهر کازابلانکا را آغاز کرده بود؛ ورزشگاهی که حسن دوم نام دارد.
سوسی یاسیر، مدیرکل آژانس ملی تجهیزات عمومی مراکش (ANEP)، در ماه مه به روزنامه اسپانیایی AS گفت:
«ما میخواهیم فینال را میزبانی کنیم. میدانیم که برای بسیاری، برنابئو معبد فوتبال است، اما آن ورزشگاه در وسط یک شهر قرار دارد و از قبل ساخته شده است. ورزشگاه حسن دوم کاملاً جدید است و تطبیق آن با نیازهای فیفا بسیار آسانتر خواهد بود. هر چیزی که فیفا بخواهد، میتوانیم فراهم کنیم.»
دولت مراکش حدود یک میلیارد یورو برای ساخت این ورزشگاه اختصاص داده است. علاوه بر آن، سرمایهگذاری عمومی گستردهای نیز برای ایجاد زیرساختهای مورد نیاز فیفا در نظر گرفته شده؛ از جمله خطوط جدید راهآهن و بزرگراههایی که ورزشگاه را به مرکز کازابلانکا و همچنین پایتخت، رباط، متصل خواهند کرد.
این سرمایهگذاری عظیم بخشی از سیاست کلان دولت مراکش، به رهبری ملک محمد ششم، برای تبدیل این کشور به یکی از قدرتهای بزرگ فوتبال جهان است.
در قلب این پروژه، فوزی لکجا رئیس فدراسیون فوتبال مراکش (FRMF) از سال ۲۰۱۴، قرار دارد؛ مدیری که جاهطلبی و نفوذ او نقش مهمی در پیشبرد برنامههای فوتبالی این کشور ایفا کرده است.
منابع آگاه از روند برنامهریزی جام جهانی در بالاترین سطوح در مراکش به The Athletic گفتهاند که از نظر آنها، برگزاری فینال در کازابلانکا «منصفانهتر» خواهد بود؛ چرا که با اصل توزیع میزبانی میان کنفدراسیونهای مختلف فیفا همخوانی بیشتری دارد و قاره آفریقا تاکنون در تاریخ جام جهانی تنها یک بار، آن هم در سال ۲۰۱۰ و در آفریقای جنوبی، میزبان فینال این رقابتها بوده است.
اسپانیا برای میزبانی فینال چه میکند؟
فدراسیون فوتبال اسپانیا (RFEF) در سالهای اخیر دوران پرآشوبی را پشت سر گذاشته است؛ بهویژه پس از کنار رفتن لوئیس روبیالس، رئیس پیشین این فدراسیون، که به دلیل بوسیدن جنی ارموسو پس از قهرمانی اسپانیا در جام جهانی زنان ۲۰۲۳، به جرم تعرض جنسی محکوم شد.
رافائل لوسان، رئیس کنونی فدراسیون، در ماههای اخیر بیشتر درگیر حل مشکلات ساختاری و مدیریتی داخلی بوده است و به گفته چندین منبع آگاه، هنوز نتوانسته شبکه روابط بینالمللی قدرتمندی مشابه همتای مراکشی خود ایجاد کند.
به گفته یکی از منابع حاضر در مجمع عمومی سالانه فدراسیون فوتبال اسپانیا که ۳۰ ژوئن در مادرید برگزار شد، احتمال «از دست رفتن» میزبانی فینال ۲۰۳۰ به سود مراکش، یکی از اصلیترین نگرانیهای حاضران در آن نشست بود.
در ۷ ژوئیه، میلاگروس تولون، وزیر آموزش، آموزش حرفهای و ورزش اسپانیا، درباره افزایش نگرانیها در این خصوص مورد سؤال قرار گرفت.
او به خبرنگاران اسپانیایی گفت:
«هیچ چیز قطعی نیست. این خبرها منتشر میشوند اما رسمی نیستند. با اطمینان میگویم که دولت اسپانیا تمام تلاش خود را خواهد کرد تا فینال در اسپانیا برگزار شود.»
رافائل لوسان نیز پیش از دیدار یکچهارم نهایی اسپانیا برابر بلژیک در گفتوگو با شبکه DAZN به این شایعات واکنش نشان داد.
او گفت:
«اسپانیا مهمترین نقش را در این جام جهانی دارد و از همین حالا روی این موضوع کار میکنیم. از ماه سپتامبر شمارش معکوس آغاز خواهد شد. اسپانیا بارها ثابت کرده که توانایی برگزاری رویدادهای بزرگ را دارد؛ همانطور که در سفر پاپ لئون چهاردهم به ورزشگاه برنابئو دیدید.»
قهرمانی مقتدرانه اسپانیا در جام جهانی ۲۰۲۶، بهویژه نمایش برتر این تیم مقابل آرژانتین در فینال، بار دیگر قدرت فوتبالی این کشور را به رخ کشید.
اما تنها یک روز بعد، خاویر تباس، رئیس لالیگا، در گفتوگو با روزنامه ایتالیایی La Gazzetta dello Sport، فیفا را به «تخریب فوتبال» متهم کرد و خواستار کنارهگیری جیانی اینفانتینو از ریاست این نهاد شد. تباس همچنین یکی از نایبرئیسان فدراسیون فوتبال اسپانیاست و به گفته چندین منبع آگاه، این اظهارات میتواند به شانس مادرید برای میزبانی فینال ۲۰۳۰ لطمه بزند.
یکی از منابع نزدیک به فیفا در این باره به The Athletic گفت:
«روز بعد از قهرمانی در جام جهانی، واقعاً چه نیازی بود که وارد درگیری با فیفا شوید؟ چنین کاری اصلاً کمکی به پرونده اسپانیا نمیکند.»
لالیگا در پاسخ به درخواست The Athletic برای اظهار نظر، واکنشی نشان نداد.
تصمیم نهایی چگونه گرفته میشود؟
فیفا کنترل بسیار سختگیرانهای بر تمامی تصمیمات مهم مرتبط با جام جهانی دارد.
طرح بیسابقه میزبانی مشترک شش کشور برای جام جهانی ۲۰۳۰ نیز مستقیماً در بالاترین سطوح مدیریتی فیفا طراحی و نهایی شد. در زمان اتخاذ این تصمیم، منابع بلندپایه فدراسیون فوتبال اسپانیا (RFEF) به The Athletic گفته بودند که از اضافه شدن ناگهانی سه کشور آمریکای جنوبی به پرونده میزبانی شگفتزده شدهاند.
محل برگزاری فینال جام جهانی ۲۰۲۶ نیز تا فوریه ۲۰۲۴ مشخص نشد. روند تصمیمگیری درباره آن هم در فضایی کاملاً محرمانه انجام گرفت و در نهایت جیانی اینفانتینو و حلقه بسیار کوچکی از مدیران ارشد فیفا تصمیم نهایی را اتخاذ کردند؛ موضوعی که The Athletic همان زمان گزارش داده بود.
حامیان پرونده مشترک نیویورک/نیوجرسی تلاش گستردهای برای کسب میزبانی فینال ۲۰۲۶ انجام دادند. دالاس نیز رقیبی جدی بود و بسیاری از چهرههای سیاسی، ورزشی و مشهور از ورزشگاه متلایف حمایت کردند. رقابت احتمالی میان برنابئو و استاد حسن دوم برای میزبانی فینال ۲۰۳۰ نیز میتواند به سود فیفا تمام شود؛ زیرا این نهاد در چنین شرایطی قدرت بیشتری برای مذاکره و گرفتن امتیازات از میزبان نهایی خواهد داشت.
چندین منبع همچنین تأکید کردهاند که فیفا ترجیح میدهد فینال در ورزشگاهی برگزار شود که بیشترین میزان کنترل اجرایی را بر آن داشته باشد. این موضوع میتواند به سود مراکش باشد؛ چرا که فوزی لکجا، رئیس فدراسیون فوتبال این کشور، همزمان عضو دولت است و ارتباط مستقیمی با محمد ششم، پادشاه مراکش، دارد.
در مقابل، روند تصمیمگیری در ساختار دموکراتیک اسپانیا به این اندازه متمرکز نیست. علاوه بر این، در سالهای اخیر روابط میان دولت سوسیالیست اسپانیا و رافائل لوسان، رئیس فدراسیون فوتبال این کشور که پیشتر از سیاستمداران حزب محافظهکار مخالف دولت بود، با تنشهایی همراه بوده است.
فدراسیون فوتبال اسپانیا از اظهار نظر رسمی درباره روابط خود با دولت این کشور یا تأثیر رقابت بر سر میزبانی فینال بر مناسباتش با فدراسیون فوتبال مراکش خودداری کرد.
با این حال، یکی از منابع فدراسیون اسپانیا به The Athletic گفت:
«ما میدانیم جیانی (اینفانتینو) دوست دارد طرف مقابل برای جلب نظرش تلاش کند. مراکش هر کاری از دستش برمیآید، و حتی بیشتر از آن، انجام میدهد. اما با وجود این، هنوز هیچ سناریویی را متصور نیستیم که در آن فینال در اسپانیا برگزار نشود.»
یکی از مهمترین برگهای برنده سانتیاگو برنابئو، روابط نزدیک فلورنتینو پرز با اینفانتینو عنوان میشود. پرز و رئیس فیفا در سالهای اخیر، هرچند در نبردهای قدرتی متفاوت، دشمن مشترکی به نام الکساندر چفرین، رئیس یوفا، داشتهاند.
پرز همچنین از پروژه جام جهانی باشگاههای جدید فیفا حمایت کرد و در مقابل، اینفانتینو نیز در جریان انتخابات اخیر ریاست باشگاه رئال مادرید، حمایت رسمی خود را از او اعلام کرد.
یکی از منابعی که سابقه همکاری با رئال مادرید و فیفا را داشته، در این باره میگوید:
«اگر فلورنتینو از دوستش جیانی کمک بخواهد، همین بزرگترین شانس برنابئو برای میزبانی فینال خواهد بود.»
فیفا در پاسخ به درخواست The Athletic برای اظهارنظر درباره این گزارش، پاسخی ارائه نکرد.
اگر موضوعی به جام جهانی و سیاست بینالملل مربوط باشد، تقریباً همیشه میتوان ردپایی از دونالد ترامپ پیدا کرد.
رئیسجمهور آمریکا مدتی است از اسپانیا به دلیل آنچه «سهم ناکافی این کشور در تأمین بودجه ناتو» میداند، ناراضی است. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، نیز در چندین موضوع باعث خشم ترامپ شده است؛ از جمله متهم کردن مکرر اسرائیل به ارتکاب نسلکشی در غزه، انتقاد از عملیات نظامی آمریکا برای دستگیری نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، در ژانویه و همچنین مخالفت در ماه مارس با استفاده هواپیماهای آمریکاییِ درگیر در جنگ با ایران از پایگاههای نظامی اسپانیا.
ترامپ در جریان نشست ناتو که ۸ ژوئیه در آنکارا برگزار شد، گفت:
«اسپانیا یک پرونده سوخته است؛ شریک بسیار بدی برای ناتو محسوب میشود. ما نمیخواهیم هیچ کاری با اسپانیا داشته باشیم. آنها ناامیدکنندهاند؛ آدمهای بدی هستند.»
با این حال، سانچز اعلام کرد که در حاشیه همان نشست، گفتوگویی «غیررسمی» و «دوستانه» با ترامپ درباره فوتبال داشته و افزود:
«روابط آمریکا و اسپانیا در حوزههای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و همچنین سیاسی، روابطی بسیار مثبت است.»
اما این موضوع مانع از آن نشد که رادیوی اسپانیایی COPE مدعی شود ترامپ در حال اعمال فشار بر فیفاست تا میزبانی فینال جام جهانی ۲۰۳۰ به مراکش برسد؛ زیرا از نگاه دولت آمریکا، مراکش شریک قابلاعتمادتر و بهتری محسوب میشود.
آمریکا در سالهای اخیر همکاریهای نظامی خود با مراکش را گسترش داده است. ترامپ نیز سالهاست از حاکمیت مراکش بر صحرای غربی ــ مستعمره سابق اسپانیا که گفته میشود دارای ذخایر کشفنشده نفت فراساحلی است ــ حمایت میکند.
با این حال، در جایگاه ویژه ورزشگاه متلایف در روز فینال، فضای روابط میان دو کشور دوستانه به نظر میرسید. سانچز و ترامپ هر دو در ردیف نخست حضور داشتند و زمانی که رودری جام قهرمانی را بالای سر برد، در ورزشگاه بودند. تصاویر منتشرشده نیز نشان میداد که این دو پیش از آغاز مسابقه با یکدیگر دست دادهاند.
منابع فدراسیون فوتبال اسپانیا (RFEF) در پاسخ به پرسش The Athletic تأکید کردند که این نهاد درباره مسائل غیرفوتبالی اظهار نظر نمیکند.
در همین حال، منابع دیگری در صنعت فوتبال یادآور شدند که اگرچه ترامپ و دولت او تأثیر قابلتوجهی بر برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ داشتهاند، اما چهار سال دیگر آمریکا رئیسجمهور دیگری خواهد داشت و در آن زمان، اولویتها و دغدغههای فیفا نیز احتمالاً تغییر کرده است.
گام بعدی چیست؟
در جریان جام جهانی ۲۰۲۶، فیفا از نمایندگان شهرهای میزبان جام جهانی ۲۰۳۰ ــ از جمله مادرید و کازابلانکا ــ دعوت کرد تا با حضور در میامی و دالاس، از نزدیک مسابقات و سازوکارهای اجرایی برگزاری تورنمنت را بررسی کنند. همچنین درباره محل استقرار مرکز بینالمللی پخش (IBC) و مقر اصلی فیفا در جام جهانی ۲۰۳۰ نیز گفتوگوهایی انجام شد.
سونیا سئا، مسئول امور ورزشی شهرداری مادرید، از آمریکا به روزنامه اسپانیایی El Mundo گفت:
«پایتخت اسپانیا بهترین زیرساختها را دارد و بیش از هر شهر دیگری برای میزبانی رویدادهای بزرگ آماده است. اصلاً قابل تصور نیست که فینال در مادرید برگزار نشود.»
با این حال، تقریباً تمام منابعی که The Athletic از زمان انتخاب میزبانان جام جهانی ۲۰۳۰ با آنها گفتوگو کرده، بر یک نکته اتفاق نظر دارند: در نهایت آنچه تعیینکننده است، دیدگاهها و منافع مدیران ارشد فیفا خواهد بود.
از سوی دیگر، احتمال تغییر در فرمت مسابقات نیز میتواند بر تصمیمگیریها تأثیر بگذارد. در حال حاضر قرار است جام جهانی ۲۰۳۰ نیز مانند نسخه ۲۰۲۶ با حضور ۴۸ تیم برگزار شود؛ اما جیانی اینفانتینو اخیراً در گفتوگو با رسانه سوئیسی Bluewin اعلام کرد:
«برگزاری جام جهانی با ۶۴ تیم قطعاً موضوعی است که پس از پایان این جام جهانی، در کمیتههای مربوطه مورد بررسی و بحث قرار خواهد گرفت.»
بعید است پیش از کنگره بعدی فیفا که قرار است ماه مارس آینده در رباط برگزار شود، تأیید رسمی درباره این موضوع منتشر شود؛ اتفاقی که خود نشانه دیگری از جایگاه ویژه مراکش در میان مراکز قدرت فوتبال جهان به شمار میرود.
انتظار میرود جیانی اینفانتینو در همین کنگره برای چهارمین دوره ریاست فیفا نامزد شود و تقریباً هیچ رقیبی هم نداشته باشد.
کنفدراسیونهای فوتبال آفریقا (CAF) و آمریکای جنوبی (CONMEBOL) از هماکنون به طور یکپارچه حمایت خود را از ادامه ریاست اینفانتینو اعلام کردهاند. اما هنوز مشخص نیست که اکثر فدراسیونهای اروپایی چه موضعی خواهند گرفت؛ زیرا بسیاری از آنها در جریان جام جهانی ۲۰۲۶ از مجموعهای از اتفاقات ناخشنود بودند.
یکی از مهمترین موارد، ادعای علنی دونالد ترامپ مبنی بر دخالتش در پرونده فولارین بالوگون بود؛ مهاجم تیم ملی آمریکا که پس از آنکه فیفا محرومیتش را لغو کرد، مجوز حضور دوباره در مسابقات را به دست آورد. این ماجرا انتقادهای فراوانی را در میان فدراسیونهای اروپایی برانگیخت.
کامنتها