مورینیو، رئال مادرید و هنر رام کردن کهکشانی‌ها
ماریو کورتگانا/اتلتیک:
ژوزه مورینیو یکشنبه، پس از بازگشت تابستانی‌اش به رئال مادرید، نخستین ال‌کلاسیکوی خود را با پیروزی پشت سر گذاشت؛ بردی که شاید نقطه آغاز واقعی دومین دوره مربیگری او در این باشگاه باشد.
شکست دادن بارسلونا در نوکمپ همیشه برای رئالی‌ها در پایتخت اسپانیا لذت‌بخش است؛ به‌ویژه این بار که با توجه به شروع درخشان فصل برای کاتالان‌ها، به نظر می‌رسید شرایط چندان به سود تیم میهمان نیست.
اما مورینیو در هفته‌های اخیر دقیقاً چه کارهایی را درست انجام داده است؟ و از پیروزی ۲ بر یک مقابل بارسلونا چه دستاوردهایی می‌تواند برای ادامه فصل با خود ببرد؟
احیای والورده در پست دفاع راست
به نظر می‌رسید بازی کردن فدریکو والورده در پست دفاع راست رئال مادرید، دیر یا زود اتفاق خواهد افتاد.
این گزینه نخستین بار از سوی کارلو آنچلوتی بررسی شد. ملی‌پوش اروگوئه‌ای در آخرین فصل حضور آنچلوتی، یعنی فصل ۲۵-۲۰۲۴، در ۱۵ مسابقه از ابتدا در این پست به میدان رفت؛ تا جایی که حتی به نظر می‌رسید دفاع راست بهترین پست او باشد.
ژابی آلونسو نیز در دوره کوتاه مربیگری‌اش در نیمه نخست فصل بعد، همین دیدگاه را داشت؛ هرچند خود والورده چندان علاقه‌ای به این تغییر پست نشان نمی‌داد. آلونسو نتوانست با شیوه کاری‌اش اعتماد بازیکن اروگوئه‌ای را جلب کند و هرگز ارتباط مطلوبی با این هافبک چندپسته برقرار نکرد.
والورده پس از یکی از مسابقات سپتامبر سال گذشته به خبرنگاران گفت:
«مربی می‌داند که واقعاً دوست ندارم در پست مدافع کناری بازی کنم.»
آلوارو آربلوا که در ژانویه جانشین آلونسوی اخراج‌شده شد، والورده را به خط میانی بازگرداند. مورینیو نیز در ابتدا همین کار را کرد. سرمربی جدید رئال مادرید در ماه اوت گفت: «مدافع کناری؟ من چنین چیزی را دوست ندارم. از نظر من، او یک هافبک است.»
اما والورده در نیمه دوم دیدار خانگی برابر ویارئال و همچنین در مسابقه خارج از خانه مقابل رم در لیگ قهرمانان اروپا در اوایل همین ماه، در سمت راست خط دفاعی بازی کرد. او سپس مقابل سویا، لایپزیش و بارسلونا نیز در همین پست در ترکیب اصلی قرار گرفت. رئال مادرید در این پنج مسابقه، پنج پیروزی متوالی به دست آورده است.
نزدیکان این بازیکن ۲۸ ساله از نحوه برخورد مورینیو با او تمجید کرده‌اند؛ حتی زمانی که سرمربی پرتغالی از والورده در پستی غیر از جایگاه محبوبش در خط میانی استفاده کرده است.
فارغ از ترجیحات شخصی والورده، حضور او در دفاع راست تعادل بیشتری به تیم می‌دهد، عمق بازی در کناره‌ها را افزایش می‌دهد و فضایی برای استفاده از یک بازیکن خلاق‌تر در زوج هافبک‌های مرکزی آزاد می‌کند. همچنین اگر آردا گولر در خط میانی بازی کند، امکان استفاده از یک بازیکن خلاق دیگر در خط حمله فراهم می‌شود.
تنها نکته منفی این تصمیم، پیامدهای آن برای دو مدافع راست تخصصی تیم است.ترنت الکساندر آرنولد که تابستان ۲۰۲۵ با سروصدای فراوان از لیورپول به رئال پیوست و دنزل دامفریس که در ماه ژوئیه با مبلغ ۲۰ میلیون یورو (۲۱.۶ میلیون پوند یا ۲۹.۱ میلیون دلار در آن زمان) از اینتر خریداری شد، اکنون به خاطر یک هافبک نیمکت‌نشین شده‌اند.
منابع نزدیک به الکساندر آرنولد، که در آخرین وقفه بازی‌های ملی در سپتامبر به تیم ملی انگلیس تحت هدایت توماس توخل بازگشت، می‌گویند او همچنان بر موفقیت در رئال مادرید تمرکز دارد و به جدایی فکر نمی‌کند.
گولر رهبر خط میانی
اکنون کاملاً روشن است که آردا گولر شایسته حضور در ترکیب اصلی رئال مادرید است و بهترین جایگاه برای او، سمت راست مثلث هافبک‌های هجومی در سیستم ۱-۳-۲-۴ مورینیو محسوب می‌شود.
سرمربی جدید در ابتدای فصل بارها درباره دید فوق‌العاده و توانایی‌های بازی‌سازی این ملی‌پوش ۲۱ ساله ترکیه‌ای صحبت کرده بود، اما همیشه مشخص نبود که گولر دقیقاً چگونه می‌تواند در یک ساختار تیمی منسجم و مستحکم جای بگیرد.
تغییرات تاکتیکی هفته‌های اخیر، به‌ویژه انتقال والورده به دفاع راست و ورود یان دیومانده، خرید جدید تیم، به جناح چپ خط حمله، شرایط لازم را برای درخشش واقعی گولر فراهم کرده است. رئال مادرید نیز به‌عنوان یک تیم، بهره فراوانی از این تغییرات برده است.
در ال‌کلاسیکو، گولر بدون تردید خطرناک‌ترین بازیکن رئال مادرید در خلق موقعیت بود. حرکت انفرادی و شوت او در دقایق ابتدایی که اندکی از بالای دروازه گذشت، نخستین هشدار به بارسلونا بود. سانتر زیبای او با بیرون پا نیز فرصتی برای شوت‌زنی کیلیان امباپه فراهم کرد. همچنین پاس دقیق و عمقی‌اش به ادواردو کاماوینگا، نقشی کلیدی در شکل‌گیری گل پیروزی‌بخش امباپه داشت؛ پاسی که می‌توان آن را «پیش‌پاس گل» نامید.
حضور یک بازی‌ساز دیگر مانند برناردو سیلوا در عمق خط میانی نیز به گولر اجازه می‌دهد به مناطق مرکزی زمین متمایل شود و با او ارتباط برقرار کند؛ موضوعی که بازی رئال مادرید در زمان مالکیت توپ را بسیار روان‌تر کرده است.
گولر مسابقه یکشنبه را در حالی به پایان رساند که با سه شوت، بیشترین تعداد شوت را در میان بازیکنان رئال مادرید ثبت کرد و با خلق دو موقعیت، به‌طور مشترک در صدر بازیکنان تیم از نظر فرصت‌سازی قرار گرفت.
آیا جایگاه وینیسیوس جونیور در خطر است؟
مدیریت ژوزه مورینیو در قبال وینیسیوس جونیور بی‌نقص بوده است؛ به‌ویژه وقتی آن را با رابطه پرتنش این بازیکن با ژابی آلونسو در یک سال پیش مقایسه کنیم؛ رابطه‌ای که یکی از عوامل اخراج زودهنگام آلونسو بود.
در حالی که آلونسو از همان ابتدای دوران مربیگری‌اش بارها وینیسیوس را نیمکت‌نشین می‌کرد یا در جریان مسابقات زودتر از زمین بیرون می‌کشید، مورینیو از لحظه بازگشت به نیمکت رئال مادرید پس از ۱۳ سال دوری از برنابئو، اعتماد زیادی به مهاجم برزیلی نشان داد.
پیش از آغاز فصل، مورینیو در شرایطی که آرسنال به جذب وینیسیوس علاقه نشان داده بود، تمام‌قد از تمدید قرارداد او حمایت کرد و ارتباط نزدیکی با این بازیکن داشت. پس از آنکه وینیسیوس در اوایل اوت قرارداد جدیدش را تا سال ۲۰۳۲ امضا کرد، همچنان یکی از بازیکنان ثابت ترکیب مورینیو باقی ماند.
سرمربی پرتغالی حتی زمانی که وینیسیوس در گلزنی و خلق موقعیت با مشکل مواجه بود، در نشست‌های خبری از او حمایت می‌کرد. این بازیکن در ۱۱ مسابقه تنها یک گل زده و سه پاس گل داده است. با این حال، مورینیو از سپتامبر رویکرد خود را تغییر داد تا تصمیماتش با عملکرد نه‌چندان مطلوب وینیسیوس هماهنگ باشد.
در مسابقات مقابل الچه، اتلتیکو مادرید (پس از اخراج دین هویسن) و رم، وینیسیوس ۲۶ ساله زودتر از موعد تعویض شد؛ گاهی اندکی پیش از دقیقه ۶۰ و گاهی کمی پس از آن. در دیدار برابر ویارئال، نخستین مسابقه پس از وقفه بازی‌های ملی، او روی نیمکت نشست. هفته گذشته نیز مقابل لایپزیش، وینیسیوس نخستین بازیکنی بود که تعویض شد؛ با وجود اینکه به دلیل محرومیت نمی‌توانست چهار روز بعد در ال‌کلاسیکو بازی کند. در تمام این مدت، هواداران حاضر در برنابئو همچنان با سوت‌های اعتراضی نارضایتی خود را از او نشان داده‌اند.
اعتماد اولیه او به وینیسیوس و سپس عملکرد عالی رئال مادرید در لالیگا بدون این مهاجم محروم، باعث شده است که سرمربی پرتغالی اکنون برای نیمکت‌نشین کردن او از حمایت همه سطوح باشگاه برخوردار باشد؛ از مدیران گرفته تا رختکن و هواداران.
چنین وضعیتی در دوران آلونسو تقریباً غیرقابل تصور بود. کافی است عصبانیت و اعتراض شدید وینیسیوس هنگام تعویض در ال‌کلاسیکوی اکتبر سال گذشته را به یاد بیاوریم. حتی در ماه اوت، زمانی که این بازیکن برزیلی قرارداد جدیدی با دستمزد سالانه حدود ۲۵ میلیون یورو (۲۸ میلیون دلار یا ۲۱ میلیون پوند) امضا کرد، تصور چنین شرایطی دشوار بود.
درخشش یان دیومانده در پست مورد علاقه وینیسیوس، یعنی جناح چپ خط حمله، عامل مهم دیگری است که باید در نظر گرفت. دیومانده پس از انتقال از لایپزیش، به‌تدریج جایگاه برجسته‌ای در تیم پیدا کرده است.
وینیسیوس و اطرافیانش نیز نسبت به عملکرد او در فصل جاری نگاه انتقادی دارند. آن‌ها شرایط را درک می‌کنند و امیدوارند تلاش‌های این بازیکن در نهایت به بهبود عملکردش منجر شود.
کنار گذاشتن وینیسیوس هرگز بخشی از برنامه اولیه مورینیو نبود. البته سرمربی پرتغالی از همان ابتدا به‌خوبی می‌دانست که احتمالاً بزرگ‌ترین چالش او، رساندن وینیسیوس و امباپه به بهترین عملکرد ممکن در کنار یکدیگر خواهد بود. اما نمایش‌های ضعیف وینیسیوس در ابتدای فصل، ظاهراً مورینیو را ناچار کرده است در تصمیماتش تجدیدنظر کند.
راهی موثرتر برای پیروزی
مورینیو پس از ال‌کلاسیکو گفت: «شیوه پیروز شدن ما هم اهمیت دارد. می‌توان با خوش‌شانسی و دفاع کردن زیاد پیروز شد، اما ما با آرامش بردیم و کاملاً شایسته این پیروزی بودیم.»
مورینیو اصرار داشت تأکید کند که تیمش با اجرای برنامه تاکتیکی خود، یا دقیق‌تر بگوییم برنامه تاکتیکی او، بارسلونا را شکست داده است. این پیروزی از جنس بازگشت‌های مشهور و غیرمنتظره رئال مادرید نبود؛ مسابقاتی که تیم در بیشتر دقایق کاملاً تحت فشار قرار می‌گیرد و در پایان به شکلی باورنکردنی نتیجه را برمی‌گرداند.
گل تعیین‌کننده امباپه در دقیقه ۸۷ کمک زیادی کرد تا مورینیو بتواند این پیام را منتقل کند. البته پس از آنکه رافینیا در دقیقه ۶۰ بازی را به تساوی کشاند، برای مدتی به نظر می‌رسید بارسلونا شانس بیشتری برای پیروزی دارد.
اما شاگردان مورینیو مقاومت کردند و در مجموع ۹۰ دقیقه، می‌توان گفت رئال مادرید از نظر انسجام تیمی و کیفیت عملکرد، تیم برتر میدان بود.
این نمایشی تحسین‌برانگیز، حساب‌شده و کنترل‌شده بود؛ عملکردی که می‌تواند به هواداران رئال مادرید اطمینان بدهد تیمشان دیگر برای رقابت با حریفان بزرگی مانند بارسلونا، به اندازه گذشته به لحظات نبوغ فردی بازیکنان یا «ریمونتادا»های بعید و معجزه‌آسا وابسته نیست.
البته اینکه این برداشت در ادامه فصل واقعاً به حقیقت تبدیل شود، موضوع دیگری است.
آیا کهکشانی‌ها بیشتر تلاش می‌کنند؟
کسانی که تردید دارند مورینیو ناگهان تمام مشکلات رئال مادرید را حل کرده باشد، ممکن است به عملکرد غیرمنتظره و کم‌انرژی بارسلونا در مسابقه یکشنبه اشاره کنند. آن‌ها حتی می‌توانند یادآوری کنند که ژابی آلونسو نیز نخستین ال‌کلاسیکوی فصل گذشته را با همین نتیجه ۲ بر یک برده بود.
اما آن مسابقه که ۱۲ ماه پیش در مادرید برگزار شد، اکنون بیش از هر چیز با اعتراض وینیسیوس هنگام تعویض در دقایق پایانی به یاد آورده می‌شود؛ لحظه‌ای که مشکلات جدی آلونسو در مدیریت شخصیت‌های بزرگ رختکن برنابئو، به شکلی آشکار در برابر چشم همگان قرار گرفت.
اما فضای رختکن رئال مادرید در دوران مورینیو کاملاً متفاوت است.
سرمربی ۶۳ ساله پرتغالی، هم به دلیل شخصیتش و هم به خاطر کارنامه پرافتخارش در فوتبال، احترام بسیار بیشتری در میان بازیکنان دارد.
تمام بازیکنان رئال مادرید در نوکمپ از برنامه تاکتیکی او پیروی کردند. ستاره‌هایی مانند کیلیان امباپه و جود بلینگام برای تیم جنگیدند و خود را در خدمت ساختار جمعی قرار دادند. حتی بازیکنانی مانند ادواردو کاماوینگا که اخیراً دوران دشواری را پشت سر گذاشته‌اند، نمایش‌هایی تعیین‌کننده ارائه کردند.
اکنون آزمون اصلی رئال مادرید این است که آیا می‌تواند این روحیه جمعی چشمگیر را به‌طور مداوم، هفته به هفته و حتی در مسابقات کم‌اهمیت‌تر حفظ کند یا نه. برای مثال، سفر یکشنبه به خانه راسینگ سانتاندر، تیم سیزدهم جدول، می‌تواند محک مناسبی باشد.
با این حال، نشانه‌های هفته‌های اخیر، نه فقط در ال‌کلاسیکو، حکایت از آن دارند که بازگرداندن ژوزه مورینیو به رئال مادرید، از همین حالا تأثیری مثبت بر تیم گذاشته است.
کامنت‌ها